Hiral's Blog

July 10, 2016

શિશુ-ચાર માસ

શારિરીક વિકાસ.

હવે ઘણું ખરું શિશુનું માથું ટટ્ટાર રહેવાની પકડ જમાવતું જાય છે. તેમ છતાંય શિશુના માથે પાછળથી હાથ ટેકવીને જ ઉંચકવું.

જો બાળક બહુ જ ઓકતું હોય તો એ ઘણુંખરું ઓછું થાય છે.

બાળકનો સંધ્યાકાળે રડવાનો ક્રમ પણ ધીમેધીમે નહિવત થતો જણાય છે.

અત્યાર સુધીમાં શિશુનું માલિશનું તેલ, નહાવાનો સાબુ, ક્રીમ વગેરે કયા માફક આવે છે તેની ચોક્કસ તારવણી મળી ચૂકી હોય છે.

ઘણુંખરું બાળકને સપાટ જગ્યાએ ગાદી જેવું રાખીને સૂવડાવવું. જેથી તે સરળતાથી

ક્યારેક એ ઉંધુ પડશે,

ક્યારેક માત્ર પડખે પડીને રમશે.

ક્યારેક તમને અચાનકથી ઉંધુ અને ચત્તુ થઇને આનંદિત કરી દેશે.

ક્યારેક ઘણુંબધું સરકશે.

ક્યારેક એને સૂવા જેવો અડધો-પડધો મજાનો ટેકો મળી રહે એ રીતની સીટ પર થોડીવાર માટે બેસાડી શકાય છે.

 

આપણી પ્રતિક્રિયા

શિશુને એની દરેક વખતની નવી હરકત માટે પ્રત્સાહન આપવું.

એની સામે હસીને તાળી પાડીને એને બતાવવું કે એ બહુ ઝડપથી બધું શીખે છે.

આમ કરવાથી એ ખુબ ખૂશ થશે.

શિશુ જ્યારે પણ કંઇ મથામણ કરે એને એની રીતે કરવા દેવું. જ્યાં સુધી બહુ જ જરુરી ના બની જાય અથવા એ રડે નહિં ત્યાં સુધી એને પૂરતી મોકળાશ આપવી.

પેટે ઉંધા પડીને ખસવાના કે સીધા થવાના પ્રયત્નમાં મોંઢામાંથી લાળ પડવી કે ઉં..ઉં…થવું સ્વાભાવિક છે.

બહુ સંવેદનશીલ નહિં થતા શિશુની વિકાસની પ્રક્રિયા માણવી અને એને બિરદાવવી.

 

ખોરાક

છ માસ સુધી શિશુ મુખ્યત્વે સ્તનપાન કરે તે જ લાભદાયક છે.

જો તેઓ વધુ ચંચળ કે રમતિયાળ હોય તો માતાનું ધાવણ બોટલમાં કાઢીને આપી શકાય છે.

બહાર જતી વખતે પણ આ રીતે માતાનું દૂધ બોટલમાં સાથે રાખવાથી બાળકને ધવરાવવાની યોગ્ય જગ્યાની શોધની રઝળપાટથી મુક્તિ મળી શકે છે.

વાતાવરણ અને તાપમાન અનુસાર ૨ થી ૩ કલાક સુધીમાં આ દૂધ વાપરી લેવું.

જો બહારનો ખોરાક જરુરી હોય તો તે ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ જ શરુ કરવો.

 

ઝાડો-પેશાબ.

છ માસ સુધી અથવા તો જ્યાં સુધી બાળક ભાખોળિયા નથી ભરતું, બને ત્યાં સુધી સુતરાઉ કપડાં કે બાળોતિયાનો ઉપયોગ કરવો.

રાત્રે સૂતી વખતે ડાયપર યોગ્ય વિકલ્પ છે. પણ બને ત્યાં સુધી ડાઇપર નહિં વાપરવાથી શિશુ ઝડપથી ઝાડા-પેશાબની સંવેદના સમજી શકશે.

ઘણુંખરું પેશાબ ૧થી દોઢ કલાકનાં સમયાંતરે થતું હોય છે.

ધાવણ પછી ક્યારેક ૧ કલાકમાં જ બે-ત્રણ વાર પણ પેશાબ થવાની શક્યતા વધે છે તો એ મુજબ સાવધાની રાખી શકાય છે.

ઘણુંખરું બાળકને ડ્રાયમેટ પર સૂવડાવવાથી ગાદલું કે જમીન બગડવાની શક્યતા નહિવત થઇ જાય છે.

માતાનાં ખોરાકમાં નિયમિત રુપે દાળ-શાક યોગ્ય માત્રામાં હોવા જરુરી છે જેથી શિશુના હાજતનો સમય વહેલી સવારનો નિશ્ચિત થઇ જતો હોય છે.

ક્યારેક વાતાવરણ કે શિશુના શારિરીક વિકાસ અથવા તો રસી વગેરે સમયે હાજતના સમયમાં ફેરફાર થાય.

 

માનસિક વિકાસ

અત્યારે બાળકના ચેતાતંતુઓ અને ચેતાકોષોનો વિકાસ પૂરઝડપે છે.

બધી જ સંવેદનાઓ તેઓ અત્યંત ઝડપથી અનુભવે છે અને ગ્રહણ કરે છે.

 

ચાર માસના શિશુ સાથેની અને રમતો.

ઘણીવાર એમ થાય કે આટલા નાના શિશુ સાથે શું રમી શકાય? અથવા શું એ રમે?

તો નીચેની કેટલીક રમતો તમને ઉપયોગી સાબિત થશે.

ઘરની રમતો.

હાથમાં વસ્તુની પકડ ક્રમશઃ મજબૂત બનતી જશે.

અવનવા રંગીન ઘૂઘરા, ઘણું ખરું બાળક ઘૂઘરા પકડીને મોંમા જ નાંખશે.

નાના રંગીન બૉલ (બહુ નાના પણ નહિં) .

જ્યારે બાળક પડખે સૂતું હોય ત્યારે નાનકડી દડી કે રંગબેરંગી રમકડાંનાં વાહનો વગેરે એની પાસે સરકાવવાની રમત બાળકને આનંદ આપશે.

એનો હાથ અડકશે અને વસ્તુ સરકશે એ જોઇને બાળક અને તમને બંનેને આનંદ આવશે.

સંવાદ કેળવાશે.

બાળક જ્યાં સૂતું હોય તે ઘોડિયા કે પલંગ પર ઝુમ્મર બંધવું.

જેને હાથ ઉંચા કરીને પકડવાની કોશિશ અથવા એને ફરતું જોવા માટે થતી આંખની હલનચલન બાળકનાં હાથ અને આંખની એક જાતની કસરત છે.

બહારની રમતો.

બાળકને થોડા સમય માટે રોજ અથવા આંતરે દિવસે થોડો સમય તાજી ખુલ્લી હવામાં અવશ્ય લઇ જવું.

મંદિર, બાગ-બગીચો, મ્યુઝિયમ, ખરીદી, મેળો વગેરે શિશુને આનંદ આપે અને નવું નિહાળી શકે તેવા કોઇ પણ સ્થળે.

સવારનો કૂણો તડકો શિશુ માટે ખૂબ લાભદાઇ છે.

 

સંવાદ અથવા વાતો.

ઘણીવાર એમ થાય કે આટલાં નાના શિશુ સાથે શું વાતો કરવી?

તો ધ્યાનથી શિશુનાં હાવભાવ નિહાળવા. એને ઘણું કહેવું હોય છે.

જ્યારે તમે એને બહાર લઇ જશો અને રોજિંદી ઘટમાળથી અલગ વસ્તુઓ નિહાળી હશે તો એ બધી વાતો કરવા એ ખૂબ પ્રયત્ન કરશે.

તમે એને તે વખતે હરખથી પ્રતિસાદ આપશો તો જાણે એ તમને ઘણું કહેશે અને ખૂબ આનંદ પામશે.

અત્યારે તમે જે પણ કહેશો એ બધું એ બધા શબ્દો એ ખૂબ તીવ્રતાથી યાદ રાખે છે.

એકનાં એક શબ્દો બીજી-ત્રીજી વાર બોલતી વખતે તમે ક્યારેક શિશુને અનુકરણ કરતાં પણ જોઇ શકશો.

મુખ્યત્વે લયબધ્ધ હાલરડાં, જોડકણાં, સ્તુતિ-સ્તવન વગેરે આ સમય દરમ્યાન શિશુને સંભળાવવામાં આવે છે.

જેમાં ઘરનાં સર્વેનો સંબંધ, એમનાં નામ, બાળકની વિશેષતાઓ, એનાં પ્રત્યેનો સ્નેહ, પ્રેમ વગેરે લાગણીથી જોડવામાં આવે છે.

ક્યારેક આસપાસનું વાતાવરણ, બાળકની રોજિંદી વસ્તુઓનાં નામ વગેરે પણ જોડવામાં આવે છે.

જેમ કે, પાટલો ગયો ખસી ને ભઇલો પડ્યો હસી. ઃ)

 

મુખ્યત્વે શિશુ ખુશખુશાલ અને નિરોગી રહે તે માટે આવશ્યક રોજનિશી ગોઠવવી.

July 3, 2016

દીકરી અને દીકરો:નવજાત શિશુઃ ૦-૪ માસ

ઘર અને બહાર લગભગ બધા જ ક્ષેત્રમાં નારીએ પોતાની જાતને માનભેર પ્રસ્થાપિત કરી છે. (પુરુષો હજુ ઘરની બાબતે બહુ નબળા છે ઃ(()
અને ઘણાં ક્ષેત્રો જ્યાં બળની ખાસ આવશ્યકતા નથી ત્યાં નારી માટે બહુ સ્વાભાવિક રીતે અર્થઉપાર્જન સરળ પણ છે.
છતાં દીકરી અને દીકરાની પ્રકૃતિગત કેટલીક ખાસિયતો શિશુજગતથી નોંધવાનો હું પ્રયત્ન કરીશ.
ક્યાંક તેમનું સ્વભાવગત કે સંતાનોમાં નાનાં-મોટાં ને કારણે જુદાપણું હોઇ શકે છે, ક્યાંક મારી ગેરસમજ પણ હોઇ શકે છે,
પરંતુ ઘણુંખરું હું દીકરી અને દીકરાની મૂળ કુદરતી પ્રકૃત્તિ પર ધ્યાન આપીશ.

આ માત્ર મારા અવલોકનો છે.

 


 


દીકરી


દીકરો


૧ માસનું શિશુ ભૂખ લાગે ૧૦ માંથી ૮ વખત રડે ૧૦માંથી ૬ વખત રડે
ઝાડો-પેશાબ કર્યા પછી(ડાયપર વગર) ૧૧ માંથી ૮ વખત રડે (ભીનાશ અને ગંદુ ફીલ થાય એ નથી ગમતું) ૧૦માંથી ૨-૩ વખત રડે
ઉંઘ ૧૬ થી ૧૭ કલાક ૧૬ થી ૧૭ કલાક
માલિશ ગમે (આળપંપાળ વધુ વ્હાલી) ક્યારેક નથી ગમી
ન્હાવુ ક્યારેક રડે (પાણીની ધાર વગેરેથી વધુ સંવેદનશીલ) ભૂલથી આંખ વગેરેમાં પાણી જાય તો પણ ચાલે
કૂકરની સીટીનો અવાજ ડરી જાય અને ભેંકડો તાણીને રડે ક્યારેક જરા અમથું રડે
કોઇની આવન-જાવન કે અવાજ નજીક આવીને રમાડે ત્યારે પ્રતિક્રિયા આપે નજીક આવીને રમાડે ત્યારે પ્રતિક્રિયા આપે
પગ થોડીક વાર કીક મારે બહુ જ કીક મારે. અતિશય અંગડાઇઓ લે.
પરસેવો થોડોક વધારે




૨ માસનું શિશુ ભૂખ લાગે ૧૦ માંથી ૮ વખત રડે ૧૦ માંથી ૪ વખત રડે (મોંમા આંગળા નાખી લે છે અથવા અંગૂઠો લઇ લે)
ઝાડો-પેશાબ કર્યા પછી(ડાયપર વગર) લગભગ દરેક વખતે રડે. સાફ કર્યા પછી બહુ ખુશ થાય કોઇ ફરક નથી પડતો (મમ્મી આવશે ને કરશે એવી ધરપત), સાફ કરીએ ત્યારે ખુશ થાય
ઉંઘ ૧૬ થી ૧૭ કલાક ૧૬ થી ૧૭ કલાક
માલિશ ગમે (આળપંપાળ વધુ વ્હાલી) ક્યારેક નથી ગમી
ન્હાવુ ક્યારેક રડે (પાણીની ધાર વગેરેથી વધુ સંવેદનશીલ) ભૂલથી આંખ વગેરેમાં પાણી જાય તો પણ ચાલે
કૂકરની સીટીનો અવાજ ડરી જાય અને ભેંકડો તાણીને રડે અવાજની દિશામાં નજર કરી લે ને પાછો પોતાની દુનિયામાં મસ્ત
કોઇની આવન-જાવન કે અવાજ અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને નજર માંડવાની કોશિશ કરે અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને નજર માંડવાની કોશિશ કરે
પુસ્તક ટગર ટગર જુએ અને ખુશ થાય ટગર ટગર જુએ અને ખુશ થાય
પગ થોડીક વાર કીક મારે બહુ જ કીક મારે.
હાથ ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડવા પ્રયત્ન કરે ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડવા પ્રયત્ન કરે
પરસેવો થોડોક વધારે




૩ માસનું શિશુ ભૂખ લાગે ૧૦ માંથી ૬-૭ વખત રડે ૧૦ માંથી ૩ વખત રડે (મોંમા આંગળા નાખી લે છે અથવા અંગૂઠો લઇ લે)
ઝાડો-પેશાબ કર્યા પછી(ડાયપર વગર) લગભગ દરેક વખતે રડે. સાફ કર્યા પછી બહુ ખુશ થાય કોઇ ફરક નથી પડતો (મમ્મી આવશે ને કરશે એવી ધરપત),સાફ કરીએ ત્યારે ખુશ થાય
ઉંઘ ૧૬ થી ૧૭ કલાક ૧૬ થી ૧૭ કલાક
માલિશ ગમે (આળપંપાળ વધુ વ્હાલી) કસરત બહુ જ ગમે
ન્હાવુ ક્યારેક રડે (પાણીની ધાર વગેરેથી વધુ સંવેદનશીલ) ભૂલથી આંખ વગેરેમાં પાણી જાય તો પણ ચાલે
કૂકરની સીટીનો અવાજ ડરી જાય અને ભેંકડો તાણીને રડે અવાજ થયો એવી ખબર પડે પણ પોતાની દુનિયામાં મસ્ત.
કોઇની આવન-જાવન કે અવાજ અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને માથું ઉંચકવા પ્રયત્ન કરે અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને માથું ઉંચકવા પ્રયત્ન કરે
પુસ્તક ટગર ટગર જુએ અને ખુશ થાય ટગર ટગર જુએ અને ખુશ થાય
પગ થોડીક વાર કીક મારે બહુ જ કીક મારે.
હાથ ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડે ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડે ને સીધી મોંમા
પરસેવો થોડોક વધારે
ઊંધા પડવું ૩ માસ ને પહેલો દિવસ ૩ માસ ને પહેલો દિવસ




૪ માસનું શિશુ ભૂખ લાગે ૧૦ માંથી ૫-૬ વખત રડે ૧૦ માંથી ૨ વખત રડે (મોંમા આંગળા નાખી લે છે અથવા અંગૂઠો લઇ લે)
ઝાડો-પેશાબ કર્યા પછી(ડાયપર વગર) લગભગ દરેક વખતે રડે. સાફ કર્યા પછી બહુ ખુશ થાય પેટ સાફ થાય એટલે હસતો હોય. (મમ્મી આવશે ને કરશે એવી ધરપત),સાફ કરીએ ત્યારે ખુશ થાય
ઉંઘ ૧૫ થી ૧૬ કલાક ૧૫ થી ૧૬ કલાક
માલિશ ગમે (આળપંપાળ વધુ વ્હાલી) કસરત બહુ જ ગમે
ન્હાવુ ક્યારેક રડે (પાણીની ધાર વગેરેથી વધુ સંવેદનશીલ) બહુ જ ગમે
કૂકરની સીટીનો અવાજ ડરી જાય અને ભેંકડો તાણીને રડે અવાજ થયો એવી ખબર પડે પણ પોતાની દુનિયામાં મસ્ત.
કોઇની આવન-જાવન કે અવાજ અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને માથું ઉંચકવા પ્રયત્ન કરે અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને માથું ઉંચકવા પ્રયત્ન કરે
પુસ્તક હાથમાં લેવા ને મોંમા મૂકવા પ્રયત્ન કરે હાથમાં લેવા ને મોંમા મૂકવા પ્રયત્ન કરે
પગ થોડીક વાર કીક મારે બહુ જ કીક મારે.
હાથ ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડે ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડે ને સીધી મોંમા
નવી શારિરીક એક્ટિવીટી પથારીમાં ફરે, ખસે. વધુ પ્રયત્નો ચાલુ છે. પ્રામનું પગ પાસેનું કવર કીક મારીને પાડી દે, માથું ઉંચકીને જોર કરીને ઘણું ખસી જાય. પ્રયત્નો ચાલુ છે.

(more…)

June 14, 2016

જિનાનું કુતુહલ

વિરાજના જન્મ પછી જિનાને ઘણીવાર મા-બાળક અને જન્મ વિશે વાત કરતા જોઇ છે.
રંગીન વળિયારી (મુખવાસ)ની અંદરની વળિયારી પણ એને મમ્મીની અંદરનું બાળક દેખાય.
કોઇ ફળની અંદરનો ઠળિયો પણ એ ફળના બાળક તરીકે ઓળખાવે.
ગુલાબની કળી જોઇને એવી તો ખુશ થઇ કે મમ્મી હું આને ખોલી દઉં?
ઓહ? એ હજુ બાળક છે એમ ને?

 
૨) એક દિવસ આદતથી મજબૂર ‘ટૂંક નિબંધ’ બોલી રહી હતી.
હા, મમ્મી બધી વુમનને બેબી હોય જ.
ભગવાન જ એવું નક્કી કરે, લાય આ દીકુને આ વુમનનું બૅબી બનાવું.
જો, હું કેવી ડાહી દીકુ છું, તે ભગવાનને થયું, આવી ડાહી દીકુની મમ્મી તો તું જ હોય.
તે ભગવાને તું વુમન થઇને એટલે મને તારી દીકુ બનાઇ દીધી.
પછી વિરાજ પણ કેવો ડાહો છે, તે ભગવાનને ખબર હતી કે લાય, આ જિના દીકુનો ભઇ બનાઇ દઉં.
એવું જ હોય, મમ્મી. સાચ્ચે.
મેં સાચું કીધું ને મમ્મી.
હા બેટા, બોલવા સિવાય કોઇ અવકાશ જ ક્યાં હતો?
જિનાઃ મને તો બધી જ ખબર હોય. હું તો સાચ્ચું જ બોલું.

3) જિનાને મેં કીધું, ‘મારો વ્હાલો દીકો’.
જિનાઃ ના, મમ્મી હું તો દીકરી છું.
તે બેટા, પણ તું મારો દીકરો જ કહેવાય.
(એને ક્યાં મેઇલ ડોમિનન્ટ સોસાઇટી, બાળકીઓ સાથે થતાં દુરવ્યવહારની ખબર હોય?)

જિનાઃ મમ્મી, હું તો ડોટર જ બરાબર છું.
બોયઝ તો બહુ નોટી હોય. તને ખબર છે?
ગર્લસ તો બહુ કેરીંગ હોય, હું તો કેવી ડાહી દીકુ છું ને?
મમ્મી હું તો તારી વ્હાલી દીકુ. દીકો નંઇ.

4) વિરાજને ફીડીંગ કરાવવા લઉં ને જ જિનાને હું કોઇને કોઇ કામમાં મદદ માટે જોઇએ.

આજે એવું જ થયું.

જિનાઃ એ જ તો ભગવાને આ બરાબર ના કર્યું.
પપ્પા લોકોને બેબીનું મમ મમ આપવું જોઇતું’તું.
તે ટર્ન બાય ટર્ન તું અને પપ્પા એને ખવડાઇ શકો ને!
મારે તો મમ્મી જોઇએ તે જોઇએ. પણ ભગવાને આ પપ્પા લોકોને કેમ બેબીનું મમ મમ ના આપ્યું?

May 14, 2016

જિનાની તાર્કિક વાતો – 2

૧)
ગણતરી અને સમજદારી.
જિના ત્રણ વરસની થઇ ત્યારે ૧ થી ૨૦ની ગણતરી સમજતી હતી. પણ એને ‘શી ઇઝ થ્રી’ એટલું બધું ગમતું કે એને દરેક વસ્તુ ‘થ્રી’ જ જોઇતી.
થાળીમાં રોટલી ‘થ્રી’.
ચકડોળના ફેરા. ‘થ્રી’,
બિસ્કીટઃ ‘થ્રી’,
ચોકલેટઃ ‘થ્રી’.

થોડા વખત પછી એટલે કે સાડા ત્રણ વરસની થતાં સુધીમાં એને ૧ થી ૧૦૦ સુધીની ગણતરી સમજાવા માંડી.
એક દિવસ મને કહે,
મમ્મી મને પૂછ તો કે હું તને કેટલી ગમાડું છું?
મેં કીધું કેટલી?
જિનાઃ હાઇએસ્ટ નંબર, ૧૦૦ ગમાડું છું. તને ખબર છે કે ૧૦૦ હાઇએસ્ટ નંબર છે.

હજુ થોડો વખત થયો.. ૪ વરસની થતાં સુધીમાં એને ૧૦૦૦ એટલે ૧૦૦ થી વધારે સમજાયું.
એક દિવસ મેં એને પૂછ્યું, આ વખતે તો જિના એના ભઇલાને રાખડી બાંધશે.
બોલ તારે શું જોઇએ છે?
પહેલા તો જિના સમજી નંઇ. મારી પાસે તો બધું જ છે.
હા, તો તને રોકડા રુપિયા આપશું. બોલ કેટલા આપે વિરાજ તને?
જિના એકદમથી કહે, થાઉઝન્ડ પાઉન્ડ.


૨)
આજે સવારે મિલન જિનાને ‘તાકાત’ વિશે વાત કરી રહ્યો હતો.
એણે હનુમાનની વાત કહેવી શરુ કરી.
જ્યારે લક્ષ્મણને બાણ વાગ્યું તો જડીબુટ્ટી નહિં મળતાં, હનુમાન આખેઆખો પર્વત ઉપાડી લાવ્યાં.
જિનાઃ એ તો જબરું કે’વાય. પણ તો પછી પાછો પણ મૂકી આવ્યા? એ જ જગ્યાએ કે?
આપણે કોઇ વસ્તુ જ્યાંથી લઇએ પછી ત્યાં પાછી તો મૂકવાની ને?

બોલો…..તમે કે હું આવા નિર્દોષ જવાબ વિચારી શકીએ છીએ?

જિનાની તાર્કિક વાતો – 1

૧)
નાનીઃ તો પછી ખાવાનું કોણ બનાવશે?
જિનાઃ મારી સાસુ.
નાનીઃ એવું ના બોલાય. તને ખબર છે સાસુ કોને કે’વાય?
જિનાઃ મતલબ, મારી મમ્મી એના સાસુને ‘મમ્મી’ બોલે છે તો મને થયું હું હવેથી મમ્મીને ‘સાસુ’ બોલીશ.

૨)
હું મિલનને કંઇક કહી રહી હતી. મિલનનો આશય હતો કે આ વખતે જિના પ્રુવ કરે કે ‘મિલન નાનો બચ્ચો નથી’.
પપ્પાઃ જિના, આપણાં ઘરમાં કેટલાં બાળકો છે?
જિનાઃ ચાર.
હું ખડખડાટ હસી પડી.
મિલનઃ એ કેવી રીતે?
જિનાઃ જો, હું અને વિરાજ તમારાં બચ્ચાં અને તમે અને મમ્મી તમારાં મમ્મીનાં બચ્ચાં.
એટલે આપણે બધાં બચ્ચાં.
મમ્મીઃ સાંભળી લીધું? મળી ગઇ સાબિતી?
જિનાએ સવિસ્તાર સમજાવ્યુંઃ એટલે કે તમે બાળકો છો અને તમને પણ બાળકો છે અને મને અને વિરાજને બાળકો નથી એટલે અમે માત્ર બાળકો છીએ.

૩) બુટ કેમ બે જ ખરીદવા પડે? એક બુટ તૂટી જાય તો એક જ ખરીદવાનો ને!

૪) માથામાં બે જ ક્લીપ કેમ લગાવવાની? જો આ પેકેટમાં પૂરી બાર ક્લીપ છે. તે લગાવવા માટે જ ને!

૫) એક રિટર્ન ગીફ્ટમાં નાની નેઇલપોલિસનો સેટ મળેલો. ૨૪ નેઇલપોલિશ. જિનાને લગાવવી હતી.
મમ્મીઃ કયો કલર લગાવવો છે?
જિનાઃ માય ફેવરેટ કલર ઇઝ રેઇનબૉ કલર.
મમ્મીઃ હા, પણ કોઇ એક રંગ તો બોલ.
જિનાઃ હાથ અને પગ બંનેની વીસ આંગળીઓ પર વીસ રંગ રંગાવેલો.
ઉફ્ફ્ફ્ફ્ફ…..
એ નેઇલપોલિસ સીધી હંમેશા માટે કબાટમાં બંધ થઇ ગઇ. પણ એનો ફેવરેટ રેઇનબૉ કલર મને ઘણું કહી ગઇ.

6)હમણાં સુધી એ કોઇ પણ વાતે ઘણી સંવેદનશીલ બની જાય.
કોઇ એની મજાક કરે કે વગેરે તો મોઢું ફુલાવીને ખૂણામાં ભરાઇ જાય.
કોઇ ‘જિના’ ને બદલે ‘જિનુ’,’જિનાબેન’,’જિનકા’ બોલાવે એટલે તરત એના કોપભવનમાં ભરાઇ જાય.
મમ્મી એક દિવસ બોલી. ‘તારો લેંધો-બેંધો’ પહેરી લે…..
તોબા….જિના તો બસ ‘તમને બોલતા જ નથી આવડતું…..તમે લેંઘો-બેંઘો’ કેમ કીધો? રિસઇને આખી રાત એકલી સૂઇ ગઇ. જો કે થાકેલી ઘણી હતી.
પણ તોય શું?…..
બીજા દિવસે સવારે મેં એની બહુ મજા લીધી.
પહેલા તો મારાથી નારાજ થઇ.
મેં કીધુંઃ આજે તો જિનાને બહુ ભૂખ લાગી છે. ‘નાસ્તો – બાસ્તો’ કરી લે બેટા.
મોઢું ફુલાવી દીધું.
હવે તો જિના આખો દિવસ ભૂખી રહેશે….’નાસ્તો-બાસ્તો’ કેમ કીધું?
અને મને હસવું જ આવ્યા કરે.
છેવટે માની ગઇ.
અને આખો દિવસ પોતેય ‘બ’ વાળું ગુજરાતી બોલતી.
પણ એની રિસાવીની આદતમાં ઘણો ફરક તે દિવસથી પડ્યો.

7) કાલે વાતવાતમાં કીધું,
‘તે જિના તો ગાંડી છે’.
મારે જોવું હતું કે એનાં કોપભવનમાં જાય છે કે શું?
પણ આ વખતે તો ડાહી બહેને સામો જવાબ વાળ્યો.
‘તે હું ય ગોંડી, ને તું ય ગોંડી……ને વિરાજ પણ ગોંડો.’
તે આપણે બધાઉ ગોંડા….ગાંડા…..ને જે હસે…પેટ પકડીને….
હાંશ, છ-સાત મહિને એ હવે મજાક ને મજાક અને હળવાશથી લેતા શીખી ખરી.

સબકઃ

કોઇ સમજાવટ એટલું કામ નથી કરતી જેટલું એક પાપી ભૂખ્યું પેટ માણસના મનને સીધુંદોર બનાવી દે છે.
એટલી ભૂખ લાગેલી કે ‘નાસ્તો-બાસ્તો’ જે કે’વું હોય મમ્મી…તું બસ ખાવાનું દે…..

આવતા અંકથી જિના-વિરાજની વાતો શરુ થશે.

April 22, 2016

મેચિંગની જિદ

૩.૧૧ વર્ષની જિનાઃ

ગઇકાલે જિનાનું હાફપેન્ટ ભૂલથી ધોવામાં નાખ્યું. અને હાફપેન્ટ ભીનું થયેલું જોઇ એ કજિયે ચઢી.

તું મમ્મી, પૂરું સાંભળતી નથી.

ઘણું સમજાવી પણ એક જ રટ, મારે ટી-શર્ટના મેચિંગનું એ જ હાફપેન્ટ પહેરવું છે.

એને સમજાવવું લોઢાના ચણા જેવું થઇ પડ્યું.

એની નક્કામી જિદથી મિલન પણ થાક્યો. ઘરનું વાતાવરણ તંગ થઇ ગયું.

આખરે મેં નમતું જોખ્યું, એ હાફ પેન્ટને પહેલાં સૂકવીને એને પહેરાવ્યું તો તત્કાળ મિલનને પણ ખરાબ લાગ્યું.

રાત્રે જિનાને વાર્તા દ્વારા સમજાવ્યું અને એ માની પણ ગઇ.

મિલન સાથે જિનાની ગેરહાજરીમાં વિગતે વાત કરી કે મેં જિદ માની કારણકે ભૂલ આપણી હતી.

મિલનઃ ‘આપણી ભૂલ?, આપણે એને આવી ખોટી જિદ કરતાં શીખવ્યું છે?’,

અને આપણી વાત થઇ છે કે એની કોઇ ખોટી જિદ સામે નમતું નહિં જોખવાનું.

મેં કીધું. બધી વાત સાચી.

આપણી એ ભૂલ છે કે આપણે એને

૧) ‘મેચિંગ’ જ પહેરાય.

૨) કોઇ આવે તો ટીપ-ટોપ જ દેખાવું એવું શીખવ્યું છે.

૩) નાઇટ ડ્રેસમાં શાળાએ ના જ જવાય.

(હજુ યુનિફોર્મનું બંધન નથી તોય આપણાં ઘણાં બંધનો છે.)

૪)રવિવારે ગેસ્ટ આવવાના હતાં. એનો મૂડ રમતનો હતો તોય આપણે બેઉએ એને ધરાર નવા કપડાં પહેરાવેલાં.

જે વાક્યો આપણે એને આવા પ્રસંગોએ કહીએ છીએ એજ બધું એ ગઇકાલની જિદમાં બોલી રહેલી.

ટીપ ટોપ રહેવાનું, મેચિંગ પહેરવાનું વગેરે એ શાળાએ જતી થશે અને જેટલું વધુ બહારની દુનિયાના સંપર્કમાં આવશે એટલે પોતાની મેળે જ શીખી જ જશે.

આપણે એનાં કપડાં સ્વચ્છ હોય એની પૂરતી કાળજી રાખવાની. એને જે પહેરવું હોય એની પાસે છે એમાંથી જાતે પસંદ કરીને પહેરે.

આપણે બીજા સામે આપણી દીકરીનો વટ પાડવામાં ગર્વ અનુભવીએ છીએ પણ એ ખોટું છે.

બીજાની સામે વટ પાડવામાં આપણે એનો મૂડ કે એની ઇચ્છા કશાનું માન નથી રાખતાં.

ભવિષ્યમાં એ પણ આપણી સાથે એવું જ કરશે. બીજાની સામે એનો વટ પડે એવા મમ્મી-પપ્પા આપણામાં શોધશે અને આપણું દિલ અજાણતાં દુભાશે. જેમ આપણે એને દુનિયાદારી શીખવીએ છીએ. એમ એ આપણને શીખવશે.

દેખાદેખી આપણે અજાણતાં જ શીખવી રહ્યાં છીએ.

અને નક્કી થયું કે પાંચ-સાત વરસની થશે પછી આવી બહારી વાતો પર જરુર જણાશે તો ફોકસ કરીશું.

April 10, 2016

પરપઝ સોલ્વડ

જિનાને ગુલાબજાંબુ ખૂબ ભાવે.

એક રજાની બપોરે મિલને ફ્રીજમાંથી ગુલાબજાંબુ કાઢીને ગરમ કર્યા.

મિલન, મારી મમ્મી અને જિનાએ એક એક ગુલાબજાંબુ ખાધુ.

હું થોડીવારે ઉઠીને રસોડામાં ગઇ. જિના દોડતી આવી. ખુશ ખુશાલ ચહેરે મને કહે,

‘અમે તો ગુલાબજાંબુ ખાધા, તું તો રહી ગઇ, ડીઓ, ડીઓ….’.

એ મને ચિઢવી રહી હતી ત્યારે હું પણ માઇક્રોવેવમાં મારા ભાગનું ગુલાબજાંબુ ગરમ કરી રહી હતી.

મેં પણ મોં બનાવ્યું, તેં એકલા એકલા ખાધું? મારાથી શૅર પણ ના કર્યું?

જિનાઃ ‘ઓ…. મમ્મી, સૉરી, મારે એકલા નહોતું ખાવું જોઇતું’. મને ગર્વ થયો કે ચાલો એને અહેસાસ છે.

ને બીજી મિનિટે,

જિનાઃ આપણે એક આઇડીયા કરીએ?

મેં કીધું બોલ,

જિનાઃ ‘મમ્મી, તું જે ગુલાબજાંબુ ગરમ કરી રહી છું તે મારાથી શૅર કર. એટલે તને એવું નહિં લાગે કે હું શૅર નથી કરતી.

પરપઝ સોલ્વડ. (ને એ આંખો મટકાવવા લાગી)

February 3, 2016

મારી કળા-કારીગરી (ઘઉંલી)

Filed under: કળા-કારીગરી,ઘઉંલી — hirals @ 11:00 am
Grah Pravesh, ગૃહ પ્રવેશ- ઘઉંલી. સ્વસ્તિક

Grah Pravesh, ગૃહ પ્રવેશ- ઘઉંલી. સ્વસ્તિક

ધો. ૧૦ ના વેકેશનમાં એકી પલાંઠીએ એક સાથે લગભગ દસેક આવી સુંદર ઘઉંલી શીખી ગયેલી.

ફોઇ મહારાજ તો ઘેલા ઘેલા થઇને ચેલી બનાવવાના કોડ સેવવા લાગેલા અને ત્યારથી જ કદાચ હું

‘સંસાર અસારની વાતોના અતિરેકવાળી દુનિયાથી’ દૂર થવા લાગી.

જો કે એમનાં ઉપાશ્રયમાં શીખેલી ઘઉંલી કેટલાંય પ્રસંગોમાં ઘણાંબધાંના મન મોહી લે છે.

મને તો બસ મજા આવે. આમ પણ નાનપણથી રંગોળીમાં પણ ભૂમિતિ ડિઝાઇન અને સ્વસ્તિક જ વધુ અનુકુળ રહ્યાં છે.

(એ વાતે હું પપ્પાની કોપી છું.)

કશે જોયા વગર, બસ હાથ ફરે ને ડિઝાઇન તૈયાર.

એક નમૂનો….સાસરીમાં એક ઓળખીતાના ઘરે રંગોળી ચપટીકમાં બનાવેલી. તે પણ સ્વસ્તિક અને ભૂમિતિ ડીઝાઇન.

https://hirals.wordpress.com/2010/11/08/happy-diwali/

 

January 24, 2016

ચાના કૂચા – એક અવલોકન

Filed under: Uncategorized — hirals @ 6:59 am

આપણાં બધાંનાં માવતર આપણા માટે થઇને વધતે-ઓછે અંશે આવું કુચા બની જવાનું પસંદ કરતા હોય છે.

એમનું મઘમઘતું જીવન આપણને કુચા થઇ રહેલું ત્યારે નથી દેખાતું પણ માવતર બન્યા પછી ચોખ્ખે ચોખ્ખું દેખાય છે.

બસ, શીખવા જેવું છે તો એ જ કે માત્ર આપણાં બાળકો પુરતાં સિમીત નહિં રહેતા વધુ વિસ્તરતા જઇએ. એક દિવસ કુચા તો આમેય થવાનું જ છે.

વધુ લોકોના જીવન મઘમઘ કરતાં જઇએ.

સૂરસાધના

        આમ તો અવલોકનયાત્રાની દિશા બદલાઈ છે. ઘણી વખત અવલોકન વાદળીઓ આવીને, ફરકીને વિદાય લે છે. પણ ચાના આ કૂચા બે દિ’થી કેડો નો’તા મેલતા! એને ન્યાય આપ્યા વિના એ કેડો નૈ જ મેલે!

       સવારની ચાએ ઘણા વિચાર વમળો સર્જેલા – આ રહ્યા…પણ કૂચા? કદી પણ નહીં !

 –ચા–

 ઉભરો

 કુકિન્ગ પ્લેટફોર્મ

 ચા

 ચાનું ઉકળવું 

 ચાનો ઉભરો

 ચા તૈયાર છે

 ચા બનાવતાં 

 દુધનું ટીપું

 સવારનો ઓડકાર

આદુ કચરતાં 

 ચાની સામગ્રી

 પોલીસે ચા પીવડાવી

 કડક મીઠી ચા

 ઉભરો -૨

 ચામાં ખાંડ

 ખાંડનો ખાલી ડબો

      વાત જાણે એમ છે કે, રોજ ચા બનાવવાની પ્રક્રિયાનો અંત આવે એટલે, ઝટપટ કૂચા કચરાપેટીમાં નાંખી, આદૂ અને ઈલાયચીની સોડમથી મઘમઘતી,ખુશબોદાર, ચા પીવા મન લાલાયિત હોય, એટલે કૂચા કદી ધ્યાન પર ના આવે.

     પણ, કોણ જાણે કેમ? બે દિ’થી…

View original post 164 more words

January 22, 2016

સિંહનું ઘર ‘ગુફા’ કેમ?.

 

બપોરનો સમય હતો. સરગમ સિંહ ખૂબ થાકેલો હતો.

એ અહિં તહિં આંટા મારી રહ્યો હતો.

એને થોડોક વિરામ કરવો હતો.

એક ઝાડ નીચે એને ટાઢક લાગી પણ જોયું તો

આ શું? (ઝાડ પાછળ ચિત્ર)

ઝાડ ઉપર વાંદરાની ટોળકી હતી. એમની હૂપાહૂમમાં તો આરામ થઇ રહ્યો.

સરગમ સિંહ હવે એક ઝાડી પાસે ગયો અને એને થયું હાંશ અહિં સૂઇ શકાશે.

પણ આ શું? (ઝાડી પાછળ ચિત્ર)

ઝાડી પાછળ તો પહેલેથી જ વિરલ વાઘ એનાં બાળકો સાથે રમતો હતો.

ચાલતાં ચાલતાં સરગમ સિંહની નજર એક ભેખડ પર પડી. એને થયું હવે આ ભેખડ પાછળ આરામથી સૂઇ શકાશે.

પણ આ શું? (ભેખડ પાછળ ચિત્ર)

ભેખડ પાછળ તો દેવેન દિપડો પહેલેથી જ સૂતો હતો.

વધુ આગળ ચાલતાં સરગમ સિંહની નજર એક ખાડા પર પડી. એને થયું હવે ખાડો તો મારો જ.

પણ આ શું? (ખાડા પાછળ ચિત્ર)

નજીક જઇને જોયું તો ખાડામાં તો સાંપનો કુંભમેળો જામેલો.

વધુ આગળ ચાલતાં સરગમ સિંહ એક તળાવ પાસે આરામ કરવાનું વિચારતો જ હતો.

પણ આ શું? (તળાવ પાછળ ચિત્ર)

તળાવમાં તો પહેલેથી જ ગગન ગેંડાનું કુટુંબ પાણીમાં આરામ ફરમાવતું જોયું.

હવે સિંહ ખરેખર થાકેલો પણ હારે તો એ સિંહ શાનો?

ચાલતાં ચાલતાં એને ઝરણાંનો ખળખળ અવાજ સંભળાયો. અવાજની દિશામાં એ આગળ ગયો

પણ આ શું? (ઝરણાં પાછળ ચિત્ર)

જગત જિરાફ ત્યાં પહેલેથી જ નાહી રહેલો.

સરગમ સિંહ હિંમત કરીને ચાલતો થયો. એક સરોવર જોઇને સિંહને ટાઢક વળી. પાણી પીને સરોવર કિનારે આરામ કરવાનો વિચાર કરતો જ હતો.

પણ આ શું? (સરોવર પાછળ ચિત્ર)

હરિષ હાથી અને હંસા હાથણી પહેલેથી જ એનાં ત્રણ મદનિયા સાથે સરોવરમાં રમતા હતાં.

કોઇ બીજું તો થાકીને હવે ઢળી જ પડે પણ આ તો સરગમ સિંહ.

એને આરામ કરવો હતો અને તે પણ એવી જગ્યાએ જ્યાં કોઇ ખલેલ ન પડે.

આખરે એને એવી જગ્યા મળી જ ગઇ. અને ત્યારથી એ જ સિંહનું ઘર.

બીજા પાને ચિત્ર

ગુફા માં ઉંઘી રહેલો સિંહ.

—-

 

જિનાનાં ‘કેમ’ ના જવાબો શોધતાં મારા મનોમંદિરમાંથી વાર્તા બની જતી/બન્યા કરે છે.

યાદ આવશે તેમ હવે એકત્ર કરતી જઇશ.

તમને આ નમૂનો ગમશે. જેને યોગ્ય ચિત્રકાર વધુ બખૂબીથી નિખાર આપી શકશે. જો આપની જાણમાં કોઇ ચિત્રકાર હોય તો જાણ કરશો.

બોધકથાઓ તો ઘણી જડે છે પણ….

૨ થી ૪ વરસના બાળકની કુતુહલવૃત્તિ થોડાંક વાક્યો અને વધુ ચિત્રોથી વધુ નિખાર પામશે એવું મને અનુભવે લાગે છે.

એટલે જ એની સાથે બાળક બનવાની યાદો એકત્ર કરવાને મન લલચાય છે.

આવાં તો ઘણાં ‘કેમ’ નાં જવાબો આપવા અઘરાં છે પણ થોડામાં ઘણું કહેવું હોય તો વાર્તાથી વધુ બીજું કશું જડે કે?

હવે આ એક જ વાર્તામાં બીજાં ઘણાં ‘કેમ’ નાં જવાબો જાણવાને મને લલચાય. છે ને મજાનું બચપણ?

 

 

Next Page »

Create a free website or blog at WordPress.com.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 63 other followers