Hiral's Blog

April 14, 2021

ગુમાન!

Filed under: own creation,poem — hirals @ 3:49 pm

થોરને સ્વજનોનું વ્હાલ ને મિત્રોનો પ્રેમ ગુમાવ્યાની ફરિયાદ શી? જેને કાંટા સિવાય કશું ખબર જ નથી એને ગુલાબની તોલે હોવાનું ગુમાન!

ભજે ઇશ્વર જે દ્રારે દ્રારે એને સ્વજનના શબ્દોની ફરિયાદ શી? પથ્થરમાં પૂજે ભગવાન જે એને માણસની તોલે હોવાનું ગુમાન!  

વરસાદમાં નીકળ્યાને ભીંજાઇ ગયાની ફરિયાદ શી? નથી ખબર છત્રી અને રેઇનકોટ વિશે તેને પોતે ચતુર હોવાનું ગુમાન!  

ખીલવાની કળા જેને ખબર નથી તેને કાદવમાં હતા એની ફરિયાદ શી? કમળના રુપ રંગથી અજાણ એને પોતે તળાવની લીલ હોવાનું ગુમાન!

બગીચાના માળીને ફૂલ કરમાયાની કે પાનખરમાં ઠૂંઠા ઝાડની ફરિયાદ શી? કુદરતના ઋતુચક્રથી અજાણ એને ફૂલો ખીલવ્યાનું ગુમાન!  

હિરલ

April 1, 2021

હું કોણ?

હું આંબાની ડાળ, મારે ઝુકવું જ પડે,

નહિ તો મારી મીઠાશ કોઇ કામની નથી.

હું શીતળ ચાંદની, હું અંધારે જ અજવાળું,

નહિ તો મારી શીતળતા કોઇ કામની નથી.

હું સૂરજમુખીનું ફૂલ, ગરમીથી ના ડરું,

નહિ તો મારું બીજ કોઇ કામનું નથી.

હું ઉંચો પહાડ, વાવાઝોડામાં પણ સ્થિર,

નહિં તો મારી અડગતા કોઇ કામની નથી.

હું ખળખળ ઝરણું, ઉંચેથી પટકાઉં,

નહિં તો મારું પાણી કોઇ કામનું નથી.

હું વહેતી નદી, બધા ખાડા-ટેકરા ઓળંગું,

નહિં તો મારું વહેણ કોઇ કામનું નથી.

હું ઊંડો સાગર, જાતભાતની નદીઓ સમાવું,

નહિં તો મારી ગંભીરતા કોઇ કામની નથી.

હું આંબાની ડાળ, મારે ઝુકવું જ પડે,

નહિ તો મારી મીઠાશ કોઇ કામની નથી.

March 10, 2021

મન મંદિરના મોતી

રોવાવાળા રોતા રહેશે, દોષી જોવે દોષ બીજાના, કરે પંચાત દિવસ ને રાત, ક્યાં છે કોની ભૂલ? જે સરકી ગયું એ મૂઠ્ઠીમાં શોધે, ને પ્રેમના અભાવે નફરત પ્રસરે, ત્યાં કોઇની નથી ભૂલ.  

રાત કહે હું શીતળ,  દિવસ કહે હું અજવાળું, બારેમાસ રુતુ બદલાય,  એવી કુદરતની મહેર, પણ ઘરમાં કોઇનો બદલે મૂડ, ને પ્રેમના અભાવે નફરત પ્રસરે, ત્યાં કોઇની નથી ભૂલ.  

સૂરજમૂખી કહે હું સામનો કરીશ, કમળ કહે હું કાદવમાં ખીલીશ, ગુલાબ તો મહેકે કાંટાળી ડાળ, ફૂલ બન્યા તો ચૂસાવાથી ડરીને, પ્રેમના અભાવે નફરત પ્રસરે, ત્યાં કોઇની નથી ભૂલ.  

મનમંદિરનું ખાતર ન્યારું, વાવતી વખતે ધ્યાન ના રાખું, લણતી વખતે પાક ના સ્વીકારું, સાચા-ખોટાની કરું પંચાત, ને પ્રેમના અભાવે નફરત પ્રસરે, ત્યાં કોઇની નથી ભૂલ.  

હું છું ઝરણું, ખળખળ વહેતું, જો એક વાતને પકડી વાગોળું, કચરા કરતાં વધુ ગંધાતું, મારું મન જ્યારે મને પજવતું, ને પ્રેમના અભાવે નફરત પ્રસરે, ત્યાં કોઇની નથી ભૂલ.

February 26, 2021

મન મંદિરના મોતી

  1. જતું કરવાથી કોઈનું જાતુ નથી.
  2. પ્રેમ અને આદર મોટી પૂજા છે.
  3. નફરત, અપેક્ષા , બાળકોને દેખાતા એકબીજા વિષે ઉતરતું બોલવું વગેરે પર જો કોઈ એક જણ પણ કામ કરશે તો પરિવારમાં  ફાયદો બધાને થશે.
  4. બાળકો અને માતા-પિતા ભગવાન છે. જે મન મંદિરમાં આ બંને ભગવાન બિરાજમાન છે ત્યાં તે ઘરમાં દિવ્ય વ્યવહારના તંતુ આપોઆપ આકાર લે છે.
  5. આંતરિક શક્તિની તાકાતથી વધીને કશું જ નથી.
  6. ખુશમિજાજ મન અને હૃદય વધુ ખુશીઓને આકર્ષે છે.
  7. લાગણીતંત્ર ખોરવાય ત્યારે દરેકની એક જ જરૂરિયાત છે. મારી લાગણીને કોઈ સમજે.  એટલે વધુ રાહ જોયા વગર આસપાસના બધાને સમજીએ કે સાંભળીએ તો દરેકના મનમંદિર પર રાજ કરી શકીએ. (ગૃહિણી તરીકેના અમુક વર્ષોમાં આ શક્તિને ખીલવવાનો ભરપૂર મોકો મળ્યો છે અને એ જબરજસ્ત અનુભવ માટે સ્ત્રી હોવા વિષે મને બહુ ગર્વ છે. )
  8. જેના હૃદયમાં દરેક જણ માટે સ્નેહ અને આદર છે તેને કોઈ દુ:ખી કરી શકતું નથી.
  9. આપણા દરેક વિચાર પછી એ ગુફામાં બેસીને કરેલા હોય તે બધા જ વિચારથી આપણું એનર્જી કવચ બનતું હોય છે. કદાચ એને જ આભા કહે છે. એટલે હંમેશા શુભ વિચાર કરવાનું સત્પુરુષોએ કીધું છે.
  10. ઇન્ટરનેટ એક સાગર છે અહીં ઘણું ખારું પાણી છે. જે અમૃત સમાન સત્સંગની તોલે ક્યારેય આવી શકવાનું નથી. હા, માહિતી જરૂરી છે પણ પોતાની જાતને ઓળખવાની જરૂર હવે પહેલા કરતા વધુ છે. કારણકે માહિતીના મહાસાગરમાં ડૂબકી લગાવવા માટે કયું મોતી શોધવા નીકળ્યા છીએ તે ખબર હોવી અનિવાર્ય છે.

November 20, 2020

નવા વરસે ડાયરીનું પાનું.

માત્ર પૈસો પૈસાને ખેંચે એમ નથી હોતું.

આપણા અંતરમાં જો પ્રેમ હોય તો એ બહારથી પણ પ્રેમ ખેંચે.

વધુ પ્રેમાળ લોકોને આપણા જીવનમાં ખેંચે.

જો કરુણા હોય તો વધુ દુઃખી લોકોની મદદ કરવાની તક મળે.

જો આનંદ અને સુખ હોય તો વધુ લોકો આપણી સાથે જોડાય.

એક પ્રેમાળ અને નિઃસ્વાર્થ સ્મિત માત્ર બીજાને સ્મિત કરવા પ્રેરે.

જો અંતરમાં માત્ર દુઃખ હોય તો સ્વજનના આશ્વાસન, દિલાસો ખેંચે.

જો આક્રોશ હોય તો વધુ સ્વજનોને શાબ્દિક બાણોથી ઘાયલ કરીએ.

જો અંતરમાં કાદવ અને નકરો કાટમાળ હોય તો ભંગારના ભાવે પણ કોઇ ના પૂછે.

જો ભૂતકાળનો કચરો હોય તો માત્ર સ્વભાવની , આભામંડળની ગંધથી લોકો આપણાથી દૂર ભાગે.

જો ડર, નિરાશા કે હતાશા હોય તો શરુઆતમાં સ્વજનો તરફથી હિંમત પણ ધીમે ધીમે એકલતા ખેંચીએ.

શબ્દો ગૌણ છે પણ વિચારો અને વર્તન જીવે છે.

એટલે જ સદાય હસતા રહેતા, ભોળાનો ભગવાન છે કેમકે,

વહેલા કે મોડા, આપણું ભોળપણ જેમ હીરાને ઝવેરી પારખે એમ સારા માણસનો સંગ અને સદગુરુનું સાનિધ્ય મળી જ રહે.

જીવન ક્યારેય જૂઠ્ઠું બોલતું જ નથી.

જો માનવજીવનમાં એકાદ સંસ્કાર પણ પરિવર્તન કરી શકીએ તો આપણે જન્મે ભલે દરિદ્ર હોઇએ

પુણ્યનું ઘણું ભાથું ભેગું કરી શકીએ.

ઘણીવખત જાણીતા કોઇ કારણ વગર, આધિ, વ્યાધિ અને ઉપાધિથી જીવન ઘેરાઇ જતું હોય છે,

ત્યારે આપણે પૂર્વ જન્મ પર વિશ્વાસ કરવા પ્રેરાઇએ. ઘણીવખત, એ બધી આધ્યાત્મિક વાતો પણ

નિરર્થક જણાતી હોય છે. ત્યારે માત્ર એટલું જ યાદ રાખવું કે અમાસની અંધારી રાત પછી પણ સૂર્યોદય તો થવાનો જ છે.

બસ, રાત્રિના અંધકારને વધુ ડરામણું કે પીડાદાયક બનાવવાથી પીડા અને દુઃખ વધી જવાની 

શક્યતા વધુ છે.

આપ સર્વેને નવા વરસની દિલથી શુભેચ્છાઓ.🙏🙏🙏

હિરલના વંદન🙏🙏🙏

October 13, 2020

બાળમંદિરમાં વિરાજ અને એની લાક્ષણિકતાઓ

Filed under: Uncategorized — hirals @ 10:15 am

વિરાજ હવે ઘણુંખરું જાતે જ ન્હાય છે. તૈયાર થાય છે.

ચાદર પાથરવી, ઓશિકાના કવર બદલવા, ઘરસફાઇમાં મદદ કરવી, શાક સમારવામાં મદદ કરવી એના પ્રિય કામ છે.

ડાહ્યો થઇને ગાથા ગોખે છે.

ક્યારેક અતિશય ધમાલ-મસ્તી તો ક્યારેક ડાહ્યો થઇને નિયમિત ભણવા બેસે છે.

એને જિનાની જેમ રંગો પૂરવા અતિશય ગમે છે.

બહુ જ સંવેદનશીલ છે. 

હું છાપું વાંચી રહેલી, એમાં ચિકનના ફોટા જોઇને મને એણે એ સમાચાર વાંચી સંભળાવવા કીધું. 

બહુ આવેશમાં આવી ગયો કે હું એ લોકોને કેવી રીતે સમજાવું કે ચિકનને ના મારો પ્લીઝ. 

પોલીસને ફોન કરવા મને બહુ દબાણ કર્યું , જેમ તેમ એનો વિડીયો રેકોર્ડ કરીને એને પટાવ્યો કે પોલીસથી શૅર કરીશ.

ગઇકાલે શાળાએથી આવીને તરત પૂછ્યું, પોલીસે વિડીયો જોયો? કોઇ જવાબ આપ્યો?

મને જરાક ડર લાગ્યો કે ભવિષ્યમાં એક્ટીવિસ્ટ થશે તો? એક માતા તરીકે મારી શું ફરજ હશે?

વિરાજને જોઇને મને પૂર્વજન્મમાં બહુ વિશ્વાસ બેસે છે. 

ગયા જન્મનો લાઇફ કોચ હોય એમ એને વિનય-વિવેકમાં બહુ ઉંડી સમજ છે.

ઘરમાં એને પોતાનું વર્ચસ્વ જમાવતા બહુ આવડે છે. કોઇને કેમ શાંત કરવા એની એને બહુ કોઠાસૂઝ છે.

એણે પોતે જ પોતાને ફાયર્બ્રિગેડ નામ આપ્યું છે. મને કહે પણ છે કે મમ્મી, તને કોઇથી ડરવાની જરુર નથી.

જિદે ચઢે ત્યારે કોઇનું ના ચાલવા દે અને આભના તારા દેખાડી દે, બાકી બહુ ચપળ, સંવેદનશીલ, વિચારશીલ છે.

ગઇકાલે એણે શાળાએથી મળેલી ચોકલેટ જિના સાથે વહેંચવા સાચવી (બહુ મન મક્કમ કરવું પડેલું કેમકે એની ભાવતી ચોકલેટ હતી)

જિના સાથે વહેંચવા એણે રંગ પ્રમાણે બે સરખા ભાગ કર્યા. મને હસવું આવ્યું.

પછી મને કહે, આ જેમ્સના પેકેટમાં એ લોકો રંગો પ્રમાણે ચોકલેટ ભરે છે.

જો ગણતરી કરીશ તો એક સરખા જ ભાગ હશે. અને સાચે જ એવું હતું.

September 10, 2020

અપકારનો બદલો ઉપકારથી

Filed under: Experience to share — hirals @ 10:58 am

મારી એક મિત્ર છે, સંબંધો વિશેની ચર્ચામાં દોઢ-બે વરસ પહેલા વાત-વાતમાં મેં એને પર્યુષણ અને માફી વિશે વાત કરી.

એને બહુ જ રસ પડ્યો. ખરા દિલથી એણે જૈન ધર્મ અને ફિલોસોફીમાં રસ લીધો. એના જીવનમાં ભયંકર ઉથલ-પાથલ હતી.

વિશ્વાસઘાતનો કડવો ઘૂંટડો એના ગળેથી ઉતરી નહોતો રહ્યો. પતિ-પત્ની વચ્ચે પરિવારના લોકોને લઇને બહુ જ મતભેદ હતા.

વાત એટલી વણસી ગયેલી કે પતિ-પત્ની વચ્ચે હવે ‘વો’ હતી.  અને એ પણ લગ્નના પંદર વરસ પછી.

જીવન ઘેરી નિરાશા-હતાશામાં ડૂબી ગયેલું.

સૌ પ્રથમ અમે એને ઘરનું સદસ્ય બનાવી. 

 

ગુસ્સો, આક્રોશ, અને હતાશાની વચ્ચે એ વારે-વારે મારી સાથે વાત-ચીત કરતી.

દોઢ વરસ થયું. અમે ઘણું-ખરું પાડોશી એટલે એ આંતરે દિવસે મને બહુ નજીકથી જાણે. ઘણી ચર્ચા કરે.

મને હંમેશા સવાલ કરે, મને કોઇથી ફરિયાદ નથી? કર્મો ખરેખર કામ કરે વગેરે.

હું એને હંમેશા આત્માના માર્ગે વાળું. સાત્વિક ખોરાક નું મહત્વ સમજાવું. એને સતત પ્રોત્સાહિત કરું.

આ વખતે પર્યુષણમાં એણે મને પૂછ્યું, હું કોને માફ નથી કરી શકતી? વગેરે.

મેં સહજતાથી કીધું કે મેં પોતાને બીજાના વિચાર, વાક્યો અને વર્તનથી ઉપર કરવાના દિલથી પ્રયત્નો કર્યા છે.

દરેકને એમના ચોક્કસ રોલ પ્રમાણે અને એમાં એમની નબળાઇ પ્રમાણે સ્વીકારવાની શરુઆત કરી ત્યારથી એક પણ દિવસ એવો નથી

કે મને કોઇ સામે ફરિયાદ હોય. હા, ક્ષણિક આવેશ આવે જ્યારે અંગત લોકો વિનય-વિવેક ચૂકી જાય.

પણ બહુ ધ્યાન આપું કે એ આવેશમાં હું પોતાનો સંયમ કે વિનય વિવેક ના ભૂલું.

 

સતત યાદ કરું કે ‘જો હું સમજીને સહન કરીશ તો ભગવાન મારી સાથે છે. પણ જો હું મારા વિચારો બગાડીશ કે વિનય ચૂકીશ તો ભગવાન મને સજા કરશે’

અહિં ભગવાન એટલે યુનિવર્સલ પાવર, એક શક્તિ કે જે ડાયનેમોની જેમ કામ કરે છે.

હું જે વિચાર કરીશ એ મને જ પાછો આવશે. જે તીવ્રતાથી કરીશ એ તીવ્રતાથી આવશે જ.

ત્યારે હું હંમેશા અપકારનો બદલો ઉપકારથી જ વાળું. અને જોઇ શકું કે મારા કર્મોના આવરણ ખરી રહ્યાં હોય.

 

મારી વાતોની એના પર બહુ જ ઉંડી અસર થતી. (મારા વિચાર , વાણી અને વર્તનમાં મારી જવાબદારી અનેક ગણી વધી જતી)

જ્યાં ફરિયાદ જ ના હોય ત્યાં માફ કરવાની ક્યારેય તકલીફ જ ના થાય. અને જ્યાં સતત પોતાથી ભૂલ ના થાય એવા પ્રયત્નો હોય ત્યાં માફી માગવી સહજ બની જાય.

બીજાનો દોષ જોયા કે બતાવ્યા વગર એમ કરવામાં પરસેવો પડે. બહુ જ હિંમત અને તાકાતની જરુર પડે. એ માટે જ આંતરિક શકિત પર બહુ જ ભાર મૂકાયેલો છે.

 

એણે મને પૂછ્યું કોઇ આપણને માફ ના કરે તો? ગુસ્સો આવે?

મેં પોતાને ચકાસી જોયું, પણ મને આવો કોઇ જ અનુભવ નથી જેવા એના સવાલો હોય.

પણ એને જવાબ જોઇતો જ હતો.

મેં કીધું, દરેક આત્માની કેપેસીટી જુદી છે. દીકરી તરીકે બહુ જ તોફાની દીકરી, વહુ કે પત્ની તરીકે વધુ સજાગ પણ બની શકે. અને એનાથી ઉલ્ટું પણ થઇ શકે.

એમાં સામેની વ્યક્તિ જે તે રોલમાં કઇ રીતે વર્તે છે તે પણ ઉંડી અસર કરે.

એણે ફરીથી પૂછ્યું, કોઇ એવું ખરું જે તને માફ કરવાની ના જ પાડી દે?

 

મેં બહુ વિચાર કર્યો તો મને બીજું કોઇ નહિં ને મારા બાળકો સામે દેખાયા.

મારા સંતાનો બીજા સાથે વધુ માયાળુ હોય છે પણ મારાથી ચોકલેટ કે બિસ્કીટ શૅર કરવામાં કે મારી ભૂલને સ્વીકારવામાં એમને બહુ જ તકલીફ પડે છે.

ત્યારે શું મારે ગુસ્સે થવું?

મેં એને પૂછ્યું.

ના, શું તેઓ બધે જ એવા રીજીડ છે? ના,

તો કેમ તેઓ મારી ભૂલ સહન નથી કરી શકતા?

કારણકે

એમને મારાથી મોહ વધુ છે, મારાથી અપેક્ષા વધુ છે.

એમાં એમનો કોઇ વાંક જ નથી. આપણે બધા જ આવું જ કરીએ છીએ.

હવે બે જ રસ્તા છે,

૧) એમની નબળાઇને સ્વીકારવી એટલે કે એમની જે તે સમયની આકરી જિદ માટે સામે બહુ આકરા થતા અટકવું. ગંભીર વાત ના હોય તો નમતુ જોખી લેવું.

૨) પછી જ્યારે તેઓ સારા મૂડમાં હોય, તેમના સારા ગુણને પ્રોત્સાહિત કરતા શબ્દો કહેવા અને એમની શક્તિનો વિકાસ થાય તેમ સંવાદ કરવો.

૩) ત્યાર પછી સમજાવવું કે બેટા મમ્મીથી પણ ભૂલ થાય.

બાળક તરત માફ કરી દે. પોતાની નબળાઇ વગર કહે સમજી જાય.

એવા રડે કે આપણને રડવું આવી જાય.

આ જ વાત બધે જ લાગુ પડે છે.

 

(દરેકને પ્રેમ, સહાનુભૂતિ અને સમજણ જ જોઇતા હોય છે પણ પ્રેમ અને સહાનુભૂતિ વગર સમજણ આપવા જઇએ તો તેઓ સામે થાય)

હા, આંખોમાં આંખો નાખીને આવા સંવાદ વધુ અસરકારક બને. બાકી આજ કાલ ફોન પર વાતનું વતેસણ થઇ જવા બહુ સંભવ હોય. (ઘણીવાર મારી સાથે આમ થયું છે. મારી વાત બહુ ઉંધી પડી હોય ત્યારે બહુ દુઃખ થાય).

થોડા દિવસ પછી એ ફરીથી બધી આપવીતી સાથે મારી પાસે આવી. બહુ મોટી જવાબદારી હતી.

એની વિશ્વાસઘાતની પીડા અસહ્ય હતી. અમે સામા પક્ષે સમજાવટની બધી કોશિશ કરી.

બધા રસ્તા બંધ હતા. સામે પક્ષે પંદર વરસની કડવાશ હતી. 

 

મેં એને કીધું, તારું દિલ કહે તેમ કર.

પણ એને હું કહું તેમ જ કરવું હતું.

એટલે પહેલા મેં એને મંત્રજાપથી મન શાંત અને શુધ્ધ કરવા પ્રોત્સાહિત કરી.

પછી એક શુભ દિવસે,

જે વ્યક્તિ વિશે એને ફરિયાદ હતી, એના તરફથી થયેલા દરેક યાદગાર અને મીઠા સંભારણાની નોંધ કરવા કીધું.

પતિ તરીકેના એના રોલમાં જ્યાં ઉણપ છે એને આપણે એ વ્યક્તિ તરીકે અને પતિ તરીકે ક્યાં કેટલો સારો છે

એ વાત યાદ અપાવશું. બહુ ઉથલ-પાથલ અને થોડા વધુ દિવસો પીડામાં વિતાવીને એ મેં કીધું એમ

ઘણી મીઠી યાદોની નોંધ કરીને આવી.

 

પતિએ ડિવોર્સની પ્રોસીજર શરુ કરી દીધેલી હતી.

 

તે છતાંય મારામાં બહુ વિશ્વાસ રાખીને એણે પતિ સાથે જાણે છેલ્લો સંવાદ કરી રહી હોય, એમ કીધું.

 

કાશ, તે થોડી વધુ હિંમત કરીને મને માફ કરીને જીવન ફરીથી સાથે મળીને સુંદર બનાવી શક્યા હોત.

પણ કશો વાંધો નંઇ, આ પત્રમાં મેં મને યાદ હતા તે બધા મીઠા સંભારણા લખ્યા છે.

તું જ્યારે પણ યાદ આવશે હું હંમેશા આ મીઠાશ સાથે જ તને યાદ કરવા પ્રયત્ન કરીશ.

બસ દુઃખ માત્ર સંતાનો માટે છે.

 

બે દિવસમાં પેલો ઢીલો ઘેંસ થઇ ગયો. પોતે એની પત્નીના મનમાં હજુય સારો માણસ છે એ વિચારે એ હવે પોતે નાનમ અનુભવવા લાગ્યો

એક સંસાર, એક માળો ફરીથી કિલ્લોલ કરતો થઇ ગયો.

અપકારનો બદલો ઉપકારથી એમ શાળામાં ભણતા ત્યારે શીખેલું પણ હું એના જીવનપરિવર્તનની સાક્ષી બની શકી એ મારું સદભાગ્ય.

November 23, 2019

એક વાલી તરીકે મારી ફરજ-બાળકના શુધ્ધ સ્વરુપથી એની ઓળખાણ

Filed under: Uncategorized — hirals @ 8:21 pm

વિજયાદશમી ઉત્સવ વખતે બાળકોને બહુ જ જૂની અને જાણીતી વાર્તા કહેવાઇ રહેલી.

એક સિંહનું બાળક બકરીના ટોળામાં રહીને બેં-બેં કરી રહેલું. તે જોઇને એક સિંહને નવાઇ લાગી,

તેણે પેલા બાળસિંહને સમજ આપી તું તો સિંહ છે, જોરથી ત્રાડ પાડી શકે છે.

થોડીવાર બેં-બેં કર્યા પછી સિંહના પ્રોત્સાહનથી બાળ સિંહને પોતાનું પ્રતિબિંબ જોઇને વિશ્વાસ બેઠો.

એણે મન મક્કમ કરીને ત્રાડ પાડવા કોશિશ કરી અને આખું જંગલ એની ત્રાડથી ગુંજી ઉઠ્યું.

હું વિચારી રહી, એક માતા/વાલી તરીકે આ જ તો કરવાનું છે. એના મૂળ સ્વરુપથી એને માહિતગાર કરવું.

—-

બીજા દિવસે વિરાજ કોઇ વાતે મારા પર બહુ જ ગુસ્સે હતો. અત્યાર સુધી તુ શાંત થા બેટા એમ કહેતી.

ટેવ મુજબ આ વખતે મારી એમ શાંત્વના ચાલુ જ હતી પણ અચાનક મને કાલનો મારો સંકલ્પ યાદ આવ્યો.

મેં વિચાર્યું, એના બેં-બેં (ગુસ્સા રુપી કર્મના આવરણ) ને મારે એના મૂળ શાંત સ્વરુપથી પરિચિત કરવવાનો છે.

મેં પોતાને એ મૂળ સ્વરુપે મનોમન જોઇ. મારો આત્મા શાંતસ્વરુપ છે એવો જ આ નાના બાળકનો પણ આત્મા શાંતસ્વરુપ છે.

એમ મનોમન ભાવ સાથે મેં એની સાથે પ્રેમથી સંવાદ ચાલુ રાખ્યો.

હા, બેટા, સમજી શકું છું તને બહુ તકલીફ થાય છે પણ તું બોલ, ‘હું શાંત છું, હું ડાહ્યો છું, હું પ્રેમાળ છું’.

જરાક બેં-બેં , થોડાક ગુસ્સા પછી એણે મેં કીધું એમ બોલવા લાગ્યો. ત્રણથી ચાર વાર મેં એને આ પ્રમાણે બોલાવ્યું.

અને એ એકદમ શાંત થઇ ગયો. જે ગુસ્સાના આવરણને દૂર કરતા એને ઘણી તકલીફ થતી, એ જ બાળ વિરાજ

પોતાને ‘હું શાંત છું, હું ડાહ્યો છું, હું પ્રેમાળ છું’ એમ બોલવાથી એ પ્રમાણે અનુભવવા લાગ્યો અને તરત જ શાંત થઇ ગયો.

પેલા બાળસિંહની જેમ જ જાણે મેં એને એના ખરા શાંતસ્વરુપથી ઓળખાણ કરાવી આપી એવો ગર્વ મને પણ થયો.

બે-ત્રણ વારના આવા અનુભવ પછી એ ચમત્કારિક રીતે ઘણો શાંત છે અથવા તો એનો ગુસ્સો જાણે પેલા બેં-બેંની જેમ ગાયબ થઇ રહ્યો છે.

મને લાગે છે આપણે બધાએ આપણી નબળાઇ (આપણી અંદરના બેં-બેં)ને આમ જ દ્રઢ સંકલ્પથી પોતાના શુધ્ધ સ્વરુપ(આપણી અંદરના સિંહ)થી પરિચિત કરાવવાની જરુર છે.

મેં તો બીડું ઝડપ્યું છે અને તમે?

October 23, 2019

સાડા ત્રણ વરસના વિરાજની કાલીઘેલી કે અવનવી વિશેષતાઓ

બાળકો ઘણુંખરું સાડા ત્રણ વરસના થતાં સુધીમાં ખોટું બોલવાની શરુઆત કરે છે.

તેઓ સામાજિક સ્વીકૃતિ માટે આ અભિગમ અપનાવે છે, અને આ કુદરતી છે.

ખોટું બોલતી વખતે એનાં મતે બે કારણો હોય છે.

૧) હું બહુ સારો કે સારી છું તેવું બતાવવા

૨) બીજાનું મન જીતવા (જ્યારે બાળકને ખબર હોય કે સાચું બોલવાથી લઢ પડશે ત્યારે તે ઘણુંખરું વાત બદલે છે)

ખોટું બોલતી વખતે એનાં સૂક્ષ્મ કારણો જાણીને એ રીતે હવે બાળકને સાચા-ખોટાની અને સાચી વાત કહેવા હિંમત જોઇએ વગેરે સમજ આપવી જરુરી છે.

કાંસકો નહોતો મળી રહ્યો, શાળાએ જવાનું મોડું થઇ રહેલું એટલે

હું વિરાજને લઢી, તને ત્રણ થી ચાર વાર ના કહી પણ તેં સાંભળ્યું નંઈ.

કાંસકાથી રમવાનું હોય સવાર સવારમાં?

ક્યાં મૂક્યો તેં કાંસકો?

વિરાજ તરત જ મારા મૂડને પામીને ખોટું બોલ્યો,

જિનાએ લીધેલો કાંસકો. મેં તો તરત પાછો મૂકી દીધેલો.

મારાથી તરત બોલાઇ ગયું, ‘જિના ક્યાં વચમાં આવી? ખોટું કેમ બોલે છે?’

જિના પણ તરત એનું નામ પડ્યું એટલે વચમાં આવી, ‘મેં નથી લીધો મમ્મી.’

જેવું એને સમજાયું કે મમ્મીને ખબર પડી ગઇ કે એ ખોટું બોલી રહ્યો છે

અને જિના સામે જ ઉભી છે કે તરત વાત બદલીને કહે,

ઓહ, કાંસકો, હા, હું રમી રહેલો પણ પછી ભગવાને છૂપાઇ દીધો.

હું તારું માનતો નહોતો ને, તો ભગવાન ડીડ મેજીક. આઇ એમ ટેલીંગ યુ,

ભગવાન હેઝ મેજીક પાવર. નાઉ આસ્ક ભગવાન.

એને ખબર છે કે ભગવાનને કેવી રીતે પૂછશે?

જિના તો સામે ઉભેલી એટલે ભાઇ પકડાઇ ગયેલા.

આપણને ભલે હસવું આવે, અમને બધાને ઘરમાં ત્યારે હસવું આવેલું ને અમે માંડ રોકેલું.

પણ સાડા ત્રણ વરસની આસપાસની ઉંમરે બાળક સામાજિક સ્વીકૃતિ માટે વાતને બદલે છે.

તે પછી પણ એણે ઘણીવાર આવું કર્યું છે, દરેક વખતે એને પ્રેમથી સાચું બોલવાનું એવી સમજ આવીએ છીએ.

અને એ સાચું બોલે ત્યારે એને શાબાશી પણ આપીએ છીએ એટલે ધીમે ધીમે એ પોતાની ભૂલને

‘સૉરી’ કહીને પતાવવા અથવા તો એનાથી જે ભૂલ થઇ હોય એ સુધારવા પ્રયત્નશીલ રહે છે.

Note: મેં અવારનવાર વાપરેલા શબ્દો કે વાક્યો.

તું બહુ હિંમતવાન છું. ખોટું કોણ બોલે? જે બીજાથી ડરે તે. તું તો બહાદુર બેટો

પ્રોમીસ, હવેથી સાચું જ બોલીશ?

હવે ભગવાનનો વાંક જોવામાંથી કે એવી રીતે વાત બદલવાની ટેવમાંથી એ પાછો વળી ગયો છે.

ઘણુંખરું વિરાજ બહુ જ ધમાલિયો છે, વ્હીલ, કાર વગેરે રમકડાનો એને ગાંડો શોખ છે.

સાથે સાથે વિરાજને મને ચા બનાવી આપવી, ક્યારેક મને પીઝા બનાવી આપવો , કોઇ વાર શરબત કે જ્યુસ બનાવવું એવી

રસોડાની રમતો પણ બહુ ગમે છે. ટુંકમાં એ મને લાડ કરે છે કે મારી કોપી કરીને મને વ્હાલ કરે છે અથવા

એ મારી જેમ બધું કરી શકે છે એવું બતાવવા પ્રયત્ન કરે છે.

ટુંકમાં ઘરકામમાં એ મારી બધા જ કામમાં મદદ કરે છે.

મારી બહેનપણી આવેલી ત્યારે પણ વિરાજે મારા માટે રમકડાના કપમાં ચા બનાવી,

એટલે મારી બહેનપણી કે તું સાચું ખાવાનું ક્યારે બનાવીશ? મને ખવડાવીશ?

તો કહે, ‘હા, જ્યારે હું મમ્મી બનીશ, હું મમ્મીની જેમ બધું બનાવીશ’. હું બધાને ખવડાવીશ.

એ પછી ત્રણ-ચાર વાર એણે મને પૂછ્યું છે, ‘હું મમ્મી ક્યારે બનીશ?’

જિનાને એકવાર હું લડી રહેલી તો એને એવી વ્હાલથી સાચવે એકદમ મારી જેમ જ.

જિનાને લડ પડી રહેલી તે એનાથી સહન ના થયું. ઉપરાણું લેવા એ તરત વચ્ચે પડ્યો.

મને એણે કહી પણ દીધું,

‘તું જિનાને સૉરી કે, એ મારી દીદી છે અને હું એને બહુ પ્રેમ કરું છું’.

તારે કે કોઇએ એને લડવાનું નથી. ખબરદાર જો જિનાને કોઇએ કંઇ કીધું છે તો?

બેઉ ભાઇ – બહેન એકબીજાને વ્હાલ કરવા લાગ્યા.

જિનાને શાંત કરવા મારી જેમ જ એના માથે વ્હાલથી હાથ ફેરવી રહેલો.

(એ અમારા જ શબ્દોની અને હાવભાવની નકલ કરી રહેલો.

ભાઇ-બહેનના ઝગડામાં આપણે ક્યારેક વચ્ચે પડીએ અને સમાધાન કરવા કે એને અથવા જિનાને શાંત કરવા કીધું હોય એમ જ.)

બહુ વ્હાલો અને મીઠડો લાગ્યો. ભાઇને બહેન માટે બહુ લાગણી છે વિચારીને ગર્વ પણ થયો.

એક સેકન્ડ માટે મને વિચાર આવ્યો કે જિનાને સાચવે છે એવું જોઇને હું જે રીતે અંદરથી ખુશ છું એવી જ ખુશ હું

એની પત્નીને સાચવશે ને કદાચ મને ક્યારેક ‘સૉરી કહેવાનું કહે’ તો હું આ જ રીતે અંતરથી ખુશ થઇ શકું એવા આશીર્વાદ આપજે ભગવાન.

આવી ક્ષણોમાં આપણાં સૂક્ષ્મ વિચારો બહુ અગત્યના હોય છે.

ત્યારે હું યાદ રાખી શકું કે એ મારી જેમ જ કાળજી કરી રહ્યો છે. એ મારી કાળજી કરવાની રીતની નકલ કરી રહ્યો છે.

વિરાજની દલીલો ક્યારેક જોરદાર હોય,

મારે બે દિવસ એક ટ્રેનિંગ માટે બહારગામ જવાનું હતું.

મને કહે, તું ના જા મમ્મી, પ્લીઝ.

મારું પણ મન નહોતું માનતું . પહેલીવાર આમ એને છોડીને જઇ રહેલી.

મિલને જ મને મનથી મજબૂત કરેલી.

મિલન કહે, હું છું ને!, મમ્મીને જવા દે!

વિરાજ દલીલ કરી રહેલો, પણ મારી કોઇ ભૂલ થઇ ગઇ અને તમને ગુસ્સો આયો

અને મમ્મી ના હોય તો મારું કોણ ધ્યાન રાખશે?

તમને ગમશે કે મારું કોઇ ધ્યાન રાખવા વાળું ના હોય?

મમ્મી તને લાગે છે કે તારે તારા બેટાને આમ મૂકવો જોઇએ?

‘ના’ ને?

એટલે કહું છું તું ના જા. પ્લીઝ.

આજે સવારે બનાના મિલ્કશૅક બનાવેલો. એમાં ઉકાળાનું દૂધ મિક્સ કરેલું અને એને સ્વાદમાં મજા ના આવી.

એણે જિનાને પૂછ્યું, તને ભાવ્યો? જિનાએ મોં બગાડ્યું. નથી સારો બન્યો.

મેં કડક અવાજે કીધું, ભાવ્યું-ના ભાવ્યું કાંઇ નંઇ, ચૂપચાપ પી લો.

સરસ બન્યો છે, જરાક જૂદો સ્વાદ છે એટલું જ.

જો મેં આખો ગ્લાસ મિલ્કશૅક પીધો ને!

હવે વિરાજ મને સમજાવી રહ્યો.

આજકાલ એની સમજાવટની સ્કીલ પૂરબહારમાં ખીલી રહી છે.

ક્યારેક એ નોન્સ્ટોપ બોલે છે.

મને કહે, ‘મમ્મી એ જ તો,

આ મિલ્કશૅક મોટાઓ માટે બહુ સારો છે અને શાબાશ કે તેં પી લીધો.

પણ

આમાં જે વસ્તુ નાંખી છે તે નાનાં બચ્ચાંઓ માટે સારી નથી.

હું કહું છું ને તને!

એનાંથી અમારું પેટ બગડી શકે છે.

જો મારું કે જિનાનું પેટ બગડશે તો તને કેવી રીતે ગમશે?

તને દુઃખ થશે, અરેરે..મેં ક્યાં આ લોકોને મિલ્ક્શૅક પીવડાવ્યો?

થશે ને એવું?

એટલા માટે કહું છું કે તું અમને ફોર્સ ના કરીશ.

મેઇક સેન્સ?

યુ લીસન?

યુ આર માઇ ગુડ મમ્મી. થેન્ક્યુ.’

હું તો વિચારતી રહી ગઇ.

જોયું, બાળકો કેવી કોપી કરે?

જો કે થોડીવારે રમત-રમતમાં થોડો વધારે મિલ્કશૅક પી પણ લીધો.

બાળકો બધી નાની-મોટી વાતે આપણી કોપી કરે.

વિરાજને ઘર સફાઇમાં પણ મારી કોપી કરવી એટલી જ પસંદ છે.

જમીને ટેબલ સાફ કરવાનું હોય કે બાથરુમ સાફ કરી રહી હોઉં, ઘણુંખરું વિરાજ મારી મદદ કરે જ.

એની ઘરકામમાં મારી મદદની ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપી શકું એટલે મેં ઘરે જ બધા

નોન-ટોક્સિક ક્લીનીંગ લીક્વીડ બનાવ્યા. વીનેગર મેઇન ઇન્ગ્રેડીંયન્ટ.

બાથરુમનો કાચ હોય કે ડાઇનીંગ ટેબલનો, બારી-બારણાંના કાચ કે અરીસાના કાચ.

નાની સ્પ્રે બોટલ અને રંગીન માઇક્રોફાઇબર કોલ્થ લઇને બેઉ એવું ચકચકીત સાફ કરે.

વીનેગરમાં મુખ્ય માઇલ્ડ સાઇટ્રિક એસિડ જે લીંબુની ગરજ સારે.

એટલે એનાથી ચમકતી સાફ વસ્તુઓ બંનેને સફાઇનો બહુ આનંદ આપે.

જિનાને ઘરની સફાઇમાં આટલો રસ નહોતો જેટલો વિરાજને છે.

પણ વિરાજને જોઇને એને પણ થોડો પોરો ચડ્યો છે.

દિવાલ પરના મોટાભાગના બાળકોના રંગ-રોગાનના લીટા હવે એ વીનેગરથી ગાયબ છે.

તેઓ જ ઘણુંખરું સાફ કરવા સાથ આપે છે. જો કે બંનેને હજુ દિવાલો પર લીટા કરવા બહુ ગમે છે.

મિલનને જરાય નથી ગમતું એટલે બંને પક્ષે થોડું સમાધાન ચાલુ જ છે.

October 14, 2019

બાળ ઉછેરમાં મારા પાડોશી મિત્ર

અમે જોબ અર્થે વિદેશ આવેલા પણ મારા વડસાસુની કાળજી કરીને મારા સાસુ-સસરાની પ્રાથમિકતા ભારત.

એટલે અજાણી ધરતી પર બાળઉછેર માટે ઘરમાં માત્ર અમે હુતો-હુતી. આઇ.ટીની જોબના કલાકો અને મિલનની જોબમાં

એને ટ્રાવેલીંગ પણ ઘણું. સરવાળે ઘરસંભાળ અને બાળઉછેરની મુખ્ય જવાબદારી મારી એમ વિચારીને સારા પગારની નોકરી છોડી.

કરિયર વુમનમાંથી થોડા વરસો માટે સ્વૈછિક નિવૃત્તિ સ્વીકારતા મનને પણ ઘણી તકલીફ પડી.

પણ મારા બાળકોએ મને ઘણું ઘડી. હું લોકો સાથે સરળતાથી હળતા-ભળતા શીખી. જાત-ભાતના લોકોનો પરિચય કેળવતા શીખી.

મારા અંગ્રેજી પાડોશી પણ ઘણાં માયાળુ. જ્યારે પણ મને બાળકો માટે કોઇ મદદની જરુર હોય તેઓએ હંમેશા સહકાર આપ્યો.

૭૩ વરસના એક દાદા-દાદી. જ્યારે પણ આવતા-જતાં બાળકોને મળે એમનામાં દિલથી રસ લે. એમને પ્રોત્સાહન આપે.

કાયમ બાળકોને યાદ દેવડાવે, યુ આર અ ગુડ બોય, ડુ ગુડ થીંગ્સ. લીસન મમ્મી, યુ આર સો ક્લેવર, યુ આર અમેઝીંગ  વગેરે.

લગભગ આંતરે દિવસે એ દરેક વખતે જાણે આ રીતે પણ મારી આડકતરી મદદ કરે જ.

જો જિના-વિરાજ ઝગડતા હોય કે વિરાજ જરાય મારું માનતો ના હોય તો ક્યારેક એ વચ્ચે પડીને પણ બાળકોના મનનું સરસ સમાધાન કરાવે.

યુ આર ગુડ, આર્ગ્યુ વીલ નોટ હેલ્પ. ડુ ટર્ન બાય ટર્ન. ઓલ્વેઝ હેપ્પી ટુ શેર. પેશંન્સ ઇઝ અ વર્ચ્યુ, આઇ વોન્ડ ડઝન્ટ વર્ક. એવું બધું પરિસ્થિતિ

અનુસાર બાળકોને જરાક કડક અવાજે પણ વ્હાલથી કહે. પછી બાળકોને બીજી વાતે ધ્યાન દોરે અને એમાં એમના વખાણ કરે ને કરે જ.

પછી મને કહે, બાળકો આવી પરિસ્થિતિમાં બીજાનું જલ્દી માની જાય એટલે વચ્ચે પડી. મારાથી રહેવાયું નંઇ, તને ખોટું તો નથી લાગ્યું ને?

ત્યારે એટલું સારું લાગે. બાળકો ખરેખર જલ્દી વળી જાય. એમનું તરત માની જાય. બાળકોને પાછું છેલ્લે પ્રોત્સાહન તો આપે જ.

ક્યારેય મને કે બાળકોને, ભારતને કે આપણી પધ્ધતિને જજ ના કરે.

ક્યારેક અમે વાત કરતા હોઇએ અને બાળકો પોતાનું ધ્યાન ખેંચવા મમ્મી, મમ્મી, મમ્મી કરે અને હું તરત એમને જવાબ આપું તો કહે,

લુક, મમ્મી ઇઝ ટોકીંગ, સો પ્લીઝ બી પેશન્સ, વેઇટ ફોર ટુ મીનીટ. કાઉન્ટ ટીલ હન્ડ્ર્રેડ.બાળક તરત ચૂપ.

મને પણ કહે, તું માતા છે. જરાક કડક તો રહેવું જ.

બધી વાતે તરત અટેંશન જરુરી નથી. તારે એમને તારી પ્રાયોરીટી બતાવવાની જ. એમણે તને અને બધાને અનુકુળ થતા શીખવવાનું જ.

વિરાજના જન્મ પછી જિના ક્યારેક બહુ જ જિદ્દી થઇ જતી તો હંમેશા  એમણે એક દાદીની ગરજ સારી છે. એને થોડો સમય, ભરપુર પ્રેમ અને પ્રોત્સાહન આપ્યા છે.

ખબર નંઇ કયા ભવનું રુણ હશે. પણ એમ થાય કે બાળઉછેરમાં જો આમ જ દરેક જણ માતાનો/વાલીનો સહકાર કરે તો?

Next Page »

Create a free website or blog at WordPress.com.