Hiral's Blog

April 16, 2017

કાલોઘેલો-૨

વિરાજ વિશે તો શું લખું? મારી આંખનો તારો, સૂરજ અને ચાંદો બધું જ આજકાલ એ જ છે.

એ અતિશય ચપળ છે. એનાં દાંત આવવાનો તબક્કો ઘણો ઝડપી અને પીડાદાયક રહ્યો.

છેલ્લા મહિનામાં બંનેને વારાફરથી ઓરી-અછબડા અને પછી જિનાની શાળામાંથી કે ક્યાંથી પણ ઘરમાં બધાનાં માથામાં જુ-લીખનો પ્રોગ્રામ જોરદાર ચાલ્યો.

હવે જરાક રાહત જણાય છે.

ખોળામાં સૂતેલા વિરાજનાં માથામાં જૂ ફરતી જોઇને એક આંચકો લાગ્યો ને પછી જિનાના માથામાંથી જૂ નો નિકાલ કરતાં મહિનો વીતી ગયો.

ડાયપર પહેરાવવાનું હોય કે કપડાં વિરાજને બરાબર બાંધી રાખવો પડે.

એનાં દાદા-દાદી બેઉ મળીને પણ આ કપરું કામ થાકીને મને જ થમાવી દે.

કાલે પહેલી વાર મમ્મીએ એનું પોટી વાળું ડાયપર બદલવાનું કામ હાથમાં લીધું ને ઘણી કોમેડી વિરાજે કરી.

—-

વિરાજને આંખો બતાવીએ કે ડારતાં હોઇએ તો એ સામો થાય. જરાય ડરતો નથી એટલે મને અત્યારથી જ વધુ માનસિક તૈયારી કરવી પડે છે.

—-

મોબાઇલ અને ફોન (લેન્ડલાઇન) એને અનહદ પસંદ છે. એની હાજરીમાં ઘરમાં કોઇ વ્યકિતના હાથમાં મોબાઇલ શક્ય જ નથી.

એનાંથી ડરીને અગત્યની વાત દરેક જણ બીજા રુમમાં અથવા ઘરની બહાર જઇને કરે.

સૂઇ ગયો હોય ત્યારે પણ જરાક પણ અવાજથી એ અતિશય સંવેદનશીલ છે એટલે ત્યારે પણ કોઇ ફોન પર વાત નથી કરી શકતું.

એનાં દાદા તે સમયે કાનમાં હેડફોન ભરાવીને એમનાં વોટ્સએપ વિડીયો જોઇ લે (જિના ત્યારે સ્કૂલે હોય).

—-

કી-બોર્ડ અને માઉસ જોઇને એ અતિશય ઘેલો થઇ જાય છે. ગઇકાલે સુપરસ્ટોરમાં એણે બહુ લેફ્ટ-રાઇટ પરેડ કરાવી. ઉફ્ફ્ફ.

—-

લપસણી તો જબરી પસંદ છે. જે લપસણી જિના બે-અઢી વરસે ખાતી તે લપસણી એ અત્યારથી ચૌદ મહિનાનો છે ને ખાય છે.

હજુ એને ચાલતાં નથી આવડતું એ જુદી વાત છે પણ ક્યાંય પણ પળવારમાં ચઢી જાય (વાંદરો) એ બહુ મજાની વાત છે.

—-

પિયાનો કી-બોર્ડ અને તબલાં વગાડવાનો ગજબનો શોખ છે.

મોબાઇલની રીંગટોન હોય કે ટીવીમાં એડ જેવું કાંઇ પણ મ્યુઝિક વાગે એ જબરું ડોલવા લાગે છે. એને સંગીત અતિશય પ્રિય છે.

મૌલિકભાઇએ એનાં એક વિડીયો માટે ‘ચાઇલ્ડ પ્રોડીગી’ શબ્દપ્રયોગ કર્યો છે.

પણ એનાં આ શોખને લીધે જિના ઘણી ચિઢાય છે કારણકે વિરાજની હાજરીમાં એ પિયાનો કી-બોર્ડ અડી પણ નથી શકતી.

જિના જે કરતી હોય એ જ એને કરવું હોય છે એ વાત ક્યારેક અતિશય ચેલેંજીગ સાબિત થાય છે.

January 22, 2017

એક મિનિટ માટે પણ જેને નજરથી દૂર ના કરાય એનું નામ: બાળ-વિરાજ

૧૧ મહિનાનો વિરાજ.

  • એક જ મિનિટ નજરચૂક અને ઘણીવાર પલંગ પરથી પટકાયો છે.
  • દાદરા ચઢવામાં પણ એમ જ આંચકો આપેલો.
  • ૯.૫ મહિનાનો હતો ને સોફા પર મિલને પોતાની પાસે બેસાડેલો. મિલને વિચાર્યું વિરાજ ઉંધો ફરીને બારી સામે જુવે છે ને વિરાજ સોફા પર ચઢી ગયો.
  • ગઇકાલે મિલને એને સૂવાડવા સમયે બારીમાં ચશ્મા રાખેલાં. એણે જોયેલાં. પણ ભરઉંઘમાં મિલન પાસેથી છટકી શકાયેલું નંઇ. થોડીવારે ઉઠ્યો, એનો અવાજ સાંભળીને એની પાસે ગઇ. સફાળો જાગ્યો ને બારી સામે એણે જોયું, હું કંઇ વિચારું એ પહેલાં એણે ઉઠીને ચશ્મા લીધા. મેં મિલનને મોટા અવાજે કીધું ને એ ચમક્યો ને અડધો ઉંઘમાં પથારીમાં ગબડ્યો ને ચશ્માની દાંડી તૂટી ગઇ.
  • બે દિવસ પહેલાં સોફાની બાજુમાં એક નાની ખુરશીમાં એને હાથમાં જામફળનો કટકો આપીને બેસાડેલો. એક મિનિટ માટે રસોડામાં ગઇ ને આવીને જોયું તો એ ખુરશી પર ઊભો થઇને ખુરશીના હાથા પર પગ ટેકવીને સોફા પર ચઢી ગયેલો.
  • એક દિવસ રમવાનાં બોક્સના ટેકે સોફા પર ચઢીને છેક બારી પાસે ચઢીને બેઠેલો. (વાંદરો જ કે’વાઇ જાય)
  • એક મિનિટ માટે નજર હટેલી કે બેઉ ભાઇ-બહેન રમે છે. ને આવીને જોયું તો ક્યાંય જડે નંઇ. ધબકારા ચૂકી જવાશે એવી ફિલીંગ થઇ કારણકે વિરાજ કંઇક ને કંઇક મોંમા નાંખી દે. શાંતિથી બાથરુમમાં કમોડમાં ઉંચે થઇને પાણી હલાવવાની કોશિશમાં લાગેલો.
  • એક મિનિટ નજરચૂક થાય ને એ કંઇક ને કંઇક કોઇ ખૂણામાંથી ગોતીને મોંમા નાંખી દે. ઘણીવાર જીવ અધ્ધર થઇ ગયો છે ને હજુય એ જ હાલ છે.
  • વિરાજની ઉંઘ બહુ જ કાચી છે. બાજુના ઘરમાં પણ વેક્યુમ ક્લીનર ચાલે તો ઉઠી જાય.
  • આમેય પાવર નેપ જ લે છે.
  • મને રુમથી બહાર ગયેલી ઉંઘમાં પણ સૂઘી જાય છે. એ સૂઇ જાયે ત્યારે ઘણુંખરું એ જ રુમમાં રહીને પુસ્તક વાંચું છું કે ધ્યાન કરું છું.
  • કમ્પ્યુટર વગેરે એની હાજરીમાં જાણે અશક્ય છે. એનો કેબલ પ્રેમ તરત બધું કામ ઠપ્પ કરી દે.
  • આકાર, રંગ, કદ વગેરેની સમજ જાણે બરાબર છે. ગઇકાલે જિનાને કાકડીનો એક મોટો ટુકડો દીધો. વિરાજને બીજા ટુકડામાંથી ચાર પતલી ચીરી કરીને પ્લેટમાં દીધી. પણ એને જિનાના હાથમાં હતું તેવું જ જોઇતું હતું. જ્યારે બીજો એક સરખો કાકડીનો ટુકડો દીધો ત્યારે જિનાની બાજુમાં બેસીને જાતે જ ખાધો.
  • મહિનાથી ઝટપટ દાદરા ચઢે છે અને બે દિવસથી જાતે સાચવીને ઉતરે પણ છે.
  • પલંગ પરથી અનેક વાર પટકાઇને ત્રણ દિવસથી જાતે સાચવીને ઉતરતાં શીખી ગયો છે.
  • એ વખતની એની પ્રસન્ન મુખમુદ્રા આંખોમાં જડાઇ ગઇ.
  • જાતે જ ખાવું બહુ જ ગમે છે. એ વાતે બહુ મોટું સુખ છે. ત્રણ મહિના બહુ કામ રહ્યું સફાઇનું. પણ હવે એ વાતે ઘણો આરામ છે. જો કે પ્રવાહી વસ્તુ માટેની ચેલેન્જ તો બાકી જ છે.

January 20, 2017

નાનકડી વારતા.

Filed under: બાળ ઉછેર,મનની વાત — hirals @ 3:32 pm

એક વાણીયા થી લક્ષ્મીજી રિંસાઇ ગયા. જતી વખતે બોલ્યા, હું જઇ રહી છું અને મારી જગ્યાએ તોટો (નુકશાન) આવી રહ્યો છે. તૈયાર થઇ જાવ. પણ જતાં પહેલાં તને અંતિમ ભેટ આપવા માંગું છું. જે ઇચ્છા હોય તે માંગ.
વાણીયો બહું સમજદાર હતો. તેણે વિનંતી કરી, તોટો આવે તો ભલે આવે પણ તેને કહેજો કે, મારા પરિવાર માં આપસી પ્રેમ જળવાઇ રહે. બસ આ જ મારી ઇચ્છા છે.
લક્ષ્મીજી એ તથાસ્તુ કહ્યું.
થોડા દિવસો પછી :-
વાણીયા ની સૌથી નાની વહુ ખિચડી બનાવી રહી હતી. એણે મીઠુ વિગેરે નાખી, બીજા અન્ય કામમાં લાગી ગઇ. ત્યાં બીજા છોકરા ની વહુ આવી, અને એણે વગર ચાખ્યે મીઠુ નાખી ને ચાલી ગઇ. આમ ત્રીજી, ચોથી વહુઓ એ મીઠુ નાખ્યું અને ચાલ્યા ગયા. એમની સાસુ એ પણ એમ જ કર્યું.
સાંજે સૌથી પહેલાં વાણીયો આવ્યો. પહેલો કોળીયો મોઢા માં નાખ્યો, સમજી ગયો. મીઠુ વધારે છે. એ સમજી ગયો. તોટો (હાનિ) આવી ગયો છે. ચૂપચાપ ખિચડી ખાધી અને ચાલ્યો ગયો. એના પછી મોટો છોકરો આવ્યો. પહેલો કોળિયો લિધો, પૂછ્યું, પિતાજી એ ખાધું ? કાંઇ બોલ્યા ?
બધા એ ઉત્તર આપ્યો, હા ખાઇ લિધું, કાંઇ બોલ્યા નથી.
હવે છોકરા એ વિચાર કર્યો કે પિતાજી કાંઇ બોલ્યા નથી તો હું પણ ચૂપચાપ ખાઇ લઉં.
આ પ્રકારે ઘર ના અન્ય સભ્યો એક એક કરીને આવ્યા. પહેલાં વાળા પૂછે અને ચૂપચાપ ખાવાનું ખાઇ ચાલતાં થયા.
રાત્રે તોટો (હાનિ) હાથ જોડીને વાણીયા ને કહેવા લાગ્યો, *”હું જઇ રહ્યો છું.”*
વાણીયાએ પૂછ્યું કેમ ?
ત્યારે તોટો (હાનિ) કહે છે, *” આપ લોકો આટલું મીઠુ ખાઇ ગયા, પણ બિલકુલ ઝગડો નથી થયો.”*

નિચોડ :-
*ઝગડો, કમજોરી, તોટો નુકશાન ની ઓળખ છે.*
*જ્યાં પ્રેમ છે, ત્યાં લક્ષ્મી નો વાસ છે.*
*સદા પ્યાર-પ્રેમ વહેંચતાં રહો. નાના-મોટા ની કદર કરો.*
*જે મોટા છે તે મોટા જ રહેશે, ચાહે તમારી કમાણી થી એની કમાણી વધારે હોય !*
*જરૂરી નથી કે, જે પોતાનું કાંઇ નથી કરતો તે બીજા નું કાંઇ નહિ કરે !*
*તમારા પરિવાર માં એવા લોકો પણ છે જેને પરિવાર ઉંચો લાવવા પોતાની બધી ખુશીઓ દાવ પર લગાવી દિધી હતી, પણ ગેરસમજ માં બધા પોત-પોતાનું અલગ-અલગ કરી બેઠા છો ! વિચાર જરૂર કરો.*
*જ્યાં પ્રેમ છે ત્યાં વિકાસ છે, લક્ષ્મી છે.*


સદભાગ્યે નાનપણમાં આવી અનેક વારતાઓ વાંચવા અને એથી વધુ સાંભળવા મળી છે.

ચાર પાંચ દિવસ પહેલાં અચાનક આ વારતા વોટ્સએપ પર વાંચતા જ મન મહોરી ઉઠ્યું.

ઇવિદ્યાલય પર આવી જુની – જાણીતી અને લોકમાનીતી, આપણા સંસ્કાર અને મૂલ્યોનો અમર વારસા જેવી વારતાઓનો ખજાનો ખુલશે એવી ઘણી આશા હતી અને છે.

વધુથી વધુ વડીલો આવો અમૂલ્ય વારસો અહિં એકઠો કરવામાં મદદરુપ થશે એવી આશા સાથે.

પ્રણામ,

January 3, 2017

સાડાચાર વરસની જિના વિશે મારાં અનુભવો.

ગઇકાલે રાતે અચાનક જિના ‘રખે કદી તું ઉછીના લેતો પારકા તેજ ને છાયા’ ગાવા લાગી.

નવજાત બાળકી જિનાએ આ પ્રાર્થના મારા મુખે ઘણીવાર સાંભળેલી.

એ આરતી, સ્તુતિઓ, પ્રાર્થના, ઘણાં ફિલ્મી ગીતો સુંદર રીતે મારી સાથે ઘણીવાર લલકારે છે…..

એમાં આવતાં શબ્દોના અર્થ પૂછે છે અને બસ પૂછ્યા જ કરે છે.

૧૭-૧૧-૨૦૧૬ના રોજ અચાનક જિનાને ગુજરાતી મુળાક્ષર લખતાં શીખવાની તાલાવેલી લાગી.

એણે એકજ વાર જોઇને લગભગ ૨૦ જેટલાં મુળાક્ષર ખુબ સુંદર રીતે અને કૉપી કર્યાં.

મેં એને હાથ કે આંગળી પકડીને ક્યારેય નથી લખતાં શીખવ્યું. અને છતાંય એને સુંદર રીતે અંગ્રેજી અને ગુજરાતી (ઘણાંખરા મુળાક્ષર)

મરોડદાર લખતાં ફાવવા લાગ્યું?

નવ-દસ મહિનાની જિનાને હંમેશા જાતે ખાવા દીધું એટલે?

નવ-દસ મહિના જિનાને પીંછી ચલાવવાની ઇચ્છા હોય તો રંગકામ કરવા દીધું પેન હોય કે ચોક એને રંગવા દીધું એટલે કે?,

૧૫-૧૮ મહિનાની જિનાને કાતરકામ કે મારી સાથે લોટ બાંધવાની ઇચ્છા હોય એને કરવા દીધું એટલે કે?

મેં એને ક્યારેય રોકી-ટોકી નહિં એટલે કે?

કદાચ એટલે જ. એ આપોઆપ લખતાં શીખી રહી છે.

એની ધગશને લીધે દરેક તહેવારોમાં કંઇક નવું ઘરને શણગારવાની ઘણી મજા પડે છે.

ક્રિસમસ ડેકોરેશનમાં એ જાતજાતની ડિઝાઇન સુંદર રીતે કાપી.

ઓરીગામી પ્રત્યે એને ઘણો લગાવ છે. કાગળ સુંદર રીતે ફોલ્ડ કરીને ચોક્કસ આકારો આપી શકે છે.

—-

ગણતરી જાણે એને ઇશ્વરની અનેરી ભેટ છે.

—–

પિયાનો બહુ જ ગમે છે. સંગીત પ્રત્યે લગાવ પણ મેડિટેશનનો પ્રકાર જ છે ને!

—-

રસોડામાં મારી સાથે વાતો કરવાનાં લીધે એને ઘણી આરોગ્ય સંબંધી વસ્તુઓ અને એનાં ફાયદા-નુકશાન સબંધી પણ ઘણી ખબર પડે છે.

એ જ્યારે વાતો કરે ત્યારે ખ્યાલ આવે કે કેટલી ઝીણવટથી એ બધું અવલોકન-પ્રશ્નોત્તરી અને જાણકારી મેળવે છે.

—-

યોગ, પ્રાણાયામ વગેરે કોપી કરવું, કેવી કસરત કયા દુખાવામાં કામ લાગી શકે વગેરે પણ એનો શોખનો વિષય છે.

—-

સ્વીમીંગ પણ ઘણું ગમે છે. એક વરસથી બંધ કર્યું છે અને વારેવારે ચાલુ કરવાની જિદ કરે છે. આ ટર્મથી શક્ય બની શકશે એવું લાગે છે.

—-

બાળકોને બાળવાર્તાની સાથે સાથે કુટુંબના સભ્યોની બાળપણની વાતો અને દરેકની ખાસયિતો અને

પ્રેરણાદાયી પ્રસંગો અદ્ભુત ગમે છે અને ઘણું શીખવે છે.

દુનિયાને બદલી નાંખનાર મહાનુભાવો વિશે શીખશે ત્યારે શીખશે પરંતુ પાંચ વરસ સુધીમાં

ઘરનાં સભ્યો વિશેની વાતોમાંથી ઘણું ગ્રહણ કરે છે.

—-

ઘરકામ, સાફસફાઇ બધામાં યથાશક્તિ રસ લે છે.

—-

સ્ટેજ ફીયર બિલકુલ નથી ઉલ્ટું સ્ટેજ પર પર્ફોર્મ કરવું ઘણું ગમે છે.

—-

બધા સાથે સહેલાઇથી ભળી શકે છે. બહુ જ માયાળુ છે. વાતો બનાવીને વ્હાલા થતાં પણ આવડે છે.

—-

મારા મતે,

બાળકના હાથમાંથી દુધનો પ્યાલો ઢોળાઇ જાય ત્યારે તમે શું અને કેવી રીતે પ્રત્યાઘાત આપો છો

એવાં અગણિત બનાવો જે એ પાંચ વરસની ઉંમર સુધી અનુભવે છે એનો સીધો સંબંધ તમારા

બાળકના વ્યક્તિત્વ વિકાસ સાથે છે.

ચાઇલ્ડ પ્રોડીગી તરીકે એનાં પ્રત્યે ધ્યાન આપવું કે એ દિશામાં પ્રયત્નો કરવા?

કે એની પોતાની ઝડપ જ યોગ્ય છે?

બાળમાનસ પર અને લાંબા ગાળે એની શું અસરો હોઇ શકે?

ચાઇલ્ડ પ્રોડીગી તરીકે ઝડપભેર ઘણું શીખીને વાહ વાહ મેળવીને ભવિષ્યમાં કેવા પડકારો હોઇ શકે?

એ વિશેનાં કેસસ્ટડી વિશે જાણકારી ક્યાંથી મળી શકે?

સવાલો ઘણાં છે.

મારાં માટે સવાલો ઘણાં છે.

December 29, 2016

આળસુ માતા અને એની અણઆવડત.

મથાળું જોઇને તમને ય રસ પડ્યો. કેમ? જાતપરીક્ષણ કરશો એમ તો કેમ કે’વાય? પણ આજકાલની માતાઓ છે જ આળસુ અને બિનઆવડતી……માતાઓની વ્યથા તો કોને ગમે? માતાઓ વિશે ગુણગાન તો જ્યારે પોતાની જનેતાનો સ્નેહ અને વ્હાલ યાદ આવે ત્યારે જ એનાં ગુણગાન યાદ આવે અને

પોતાની માતા પુરતો સ્નેહનો અતિરેક પ્રગટે બાકી નાનાં બાળકોને સાચવતી પછી એ પૂરો દિવસ બીજે જોબ કરતી હોય કે પૂરો સમય ઘરે રહેતી હોય, દરેકને માતાનાં નિર્ણાયક બનવામાં

ખરે જ બહુ મજા આવે. મને પોતાને પણ.

 

રોજ રોજ બટુકના દાંત આવવાની પીડાને પહોંચી વળવા એનો સતત ચોકીપહેરો કે એ કશું જોખમી મોંમા મૂકી ના દે.

ઘર ચોખ્ખું ચણાક રાખવું પડે. ગમે તેટલી કાળજી રાખીએ કયા ખૂણામાંથી એને શું જડી જાય કંઇ કહેવાય નંઇ.

આંતરે દિવસે અધ્ધર જીવ થઇ જાય. ઉંઘ તો પૂરી નથી જ થઇ રહી પણ બીજી ઘણી રીતે અતિશય થાકી જવાય.

આજકાલ પ્રોત્સાહનનાં ઇંન્જેક્શન ખૂટી પડેલા એટલે

ક્યારેક ટબૂકને લડ પડે તો ક્યારેક એના પપ્પાને. ટબૂકને કહેવાઇ જાય તો બહુ વાંધો નંઇ પણ પતિદેવને આપણો જ વાંક દેખાય.

જે એક કાકી ઘરકામમાં મદદ માટે મળેલા તે ભારત પાછા ફર્યા પછી મારી કફોડી દશા.

અને જો ફરિયાદ કરીએ તો એક માતાને એનાં બાળકો સિવાય કોઇ સમજી શક્યું છે? એવું ભાન સૉરી જ્ઞાન મને બે-ત્રણ દિવસના તુ-તુ મેં-મેં પછી થયું.

એમાં ભોગ બાળકોનો લેવાય. એક બાળક માટે દુનિયાનું સૌથી ભયાનક દ્રષ્ય એટલે એનાં માતા-પિતા વચ્ચેની બોલચાલ.

સ્વીકારી લેવાનું કે ‘હા હું એક આળસુ માતા છું.’ એટલે નિર્ણાયક ખુશ અને બાળકો પ્રત્યે આપણી અનુકંપા.

 

જો મારી ટબૂકને કોઇ કામમાં સાંકળું તો પણ મને મારી પોતાની જનેતા, મારા ભાઇ-બહેન ‘હું કેવી માતા છું?’ ટિખ્ખળના રુપમાં બતાવે કે ‘હું એક આળસુ માતા છું’.

એટલે બાળમાનસ સંબંધી દલીલ કર્યા સિવાય નિર્ણાયકની વાત ટિખ્ખળ સ્વરુપે સ્વીકારી લેવામાં શાણપણ. બીજા સંબંધીઓથી કે જેઓ આપણને ખાસ જાણતા નથી પાસેથી શું અપેક્ષા રાખી શકાય? એમની વાતો પણ ‘હાથીનો પગ પકડીને હાથી થાંભલા જેવો કહે છે એમ કેમ કે’વાય? નિર્ણાયકની વાત સ્વીકારી લેવાની કે ‘હું એક આળસુ માતા છું’.

આ દુનિયામાં દરેક એ વ્યક્તિ જે પોતાની ફરજ નીભાવવા તનતોડ મહેનત કરે છે એને સૌથી વધુ નિર્ણાયક મળે છે કે જેઓ એ પરિસ્થિતિમાં હાલ હોતા જ નથી

પણ નિર્ણય કરવામાં અવ્વલ એમ તો કેમ કહેવાય? સ્વીકારી લેવાનું કે ‘હા હું એક આળસુ માતા છું., હા, હું અમુક વાતોએ બેપરવાહ માતા છું કે અણઆવડતથી ભરેલી છું’.

કડવો ઘૂંટ સમજીને પી જઇએ તો કોઇને અણસાર ના આવે પણ આપણને સ્ત્રીઓને એક અભિષાપ. સતત આંતરયાત્રા કરવામાં ચૂકી જઇને જો બહારથી ખુશી શોધવામાં

‘કોઇનો અણગમો ક્યાં કાઢીએ એની અણઆવડત’. વાતનું વતેસર સૉરી દ્રોપદીના કિસ્સાને સંબોધીને કહું તો ‘મહાભારત’ માટે આપણે સ્ત્રીઓ જ જવાબદાર.

એવું આંતરજ્ઞાન સાથે રાખીએ તો જાણે કૃષ્ણની ગીતાવાણી સમજાય અહિં તો ‘દુનિયાની પહેલી સ્ત્રી છીએ? કે દુનિયાની પ્રથમ માતા છીએ?’

 

દેકારો તો નહિં પણ ફરિયાદનો સૂર કાઢવાનો હક પણ એક માતાને નથી હોતો. નિર્ણાયકો અત્ર-તત્ર બધે જ હાજ્રર હોય.

બટૂકને હાથમાં સ્ટ્રોબેરી કે કેળું આપી રાખું તો જ્યાં અડે ત્યાં ગંદુ થાય એટલે પણ ‘હું આળસુ માતા’. સફાઇમાં મારું જ કામ વધારું છું એવી અણઆવડત વાળી માતા.

દૂરની દ્રષ્ટિ રાખું છું કે ‘જલ્દી ખાતો થાય, જાતે ખાતો થાય….એ વાહ વાહ તો બે વરસ પછી મળે.’ હમણાં તો નિર્ણાયકોનો તાત્કાલિક નિર્ણય સ્વીકાર્ય કરવામાં જ શાણપણ.

 

બટૂક-ટબૂકને લઇને ભારત દેશ ગયેલી, આડોશ-પાડોશ, સગા-સંબંધી અમુક અપવાદને બાદ કરતાં દરેક જણ એને ચીઢવે, સૉરી મજાક કરીને રમાડે.

‘તારો ભઇલો લઇ જઉં?’ જ્યાં સુધી ચાર વરસની ટબૂક રડે નંઇ, એનો પીછો છોડે નંઇ. આપણે ટબૂકને વાળીએ તો આપણે જ એટલે કે આજકાલની માતાઓ જ બાળકને

પોમલા બનાવે છે એવું સંભળાવે સૉરી એવી વાતો બીજી માતાઓના સંદર્ભમાં નિર્ણાયક બનીને આપણને શીખવે અને જો ટબૂકને એની રીતે લડત આપવા દઇએ જો કે ‘બાળમાનસ શીખે છે કે

કોઇને રડાવીને કે’વાનું હું તો મજાક કરતી હતી’….હા, ટબૂક આવું શીખી છે આપણાં કહેવાતા લોકો પાસેથી પણ જ્યારે એ આવી ટીખળ કરે તો જવાબદાર કોણ?

‘હું એટલે કે માતા’. નિર્ણાયકો માત્ર ટબૂકનું વર્તન જુએ. એમની પાસેથી શીખીને એમને ચોપડાવે છે એવું જ્ઞાન હોત તો એક માતાના નિર્ણાયક બનત?

પણ, આ તો ભારતદેશ. જ્યાં ‘વડીલો હંમેશા પૂજ્ય અને સો ટકા સાચા. અનુભવોનું ભાથું એટલે આપણો એક માતાનો નિર્ણાયક સહજ બની જાય. ભલેને પૂરા ૨૪ કલાક પણ બાળસંભાળ

એમના વખતમાં ના કરી હોય. એમની બીજી અને ત્રીજી પેઢી જોતા હોય એટલે અનુભવી જ હોય. અને આપણે ‘આળસુ અને અણઆવડતી’.

અમુક – તમુક સંબંધીઓના ઘરે સાવ નાનાં બાળકને લઇને નહિં જઇ શકાયું એટલે પણ નિર્ણાયકો આપણાંથી નારાજ થઇને આપણને શિક્ષિત કરવા પ્રયાસ કરે.

બીજી આપણાંથી વધુ સારી માતાઓ સાથે આપણી સરખામણી કરે. આપણને નીચાજોવા પણું કરે. અને આપણે સ્વીકારી લેવાનું, ‘હા, હું એક આળસુ માતા છું અને બધા વડીલોને

મારાં બાળકોને રમાડવાનો લ્હાવો નથી આપી શકી એ વાતે આવડત વગરની પણ છું’. ફરિયાદનો સૂર પતિદેવને બહુ અકળાવે એટલે આપણને નિર્ણાયકો તરફથી મળેલાં લેબલ સ્વીકારીને

હસતું મોઢું રાખવામાં જ શાણપણ. આમેય સ્ત્રીએ તો જાતે જ ખુશ થવું પડે. કશું ના જડે તો કલાક અરીસા સામે ઊભા રહેવું. પણ આજ કાલ તો પોતાનો ચહેરો અરીસામાં જોવાનોય

સમય નથી મળતો એમ તો કે’મ કે’વાય?

 

એમાંય હવે તો વોટ્સએપ ને ફેઇસબુક ને કેટલી બધી સવલતો. અમુક વડીલોનો આગ્રહ ‘બટુક અને ટબૂકના વિડીયો રોજ જોવાનો’. કુટુંબના દરેક સભ્ય માટે આપણે આ સવલતનો

પુરો ઉપયોગ કરીએ. દાદા-દાદી વગેરે માટે તો આ બધી સગવડ દૂર રહ્યે આશિર્વાદ જ છે. પરંતુ પતિદેવના અમુક સ્નેહીઓના સ્નેહનો અતિરેક બહુ ભારે પડે.

ક્યારેક એ વાતને ન્યાય આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો તો એમનો બહુ પ્રેમાળ રિપ્લાય મળે. આપણે ખુશ થઇએ ને સંજોગોવસાત રિપ્લાય નો રિપ્લ્યાલ કરવાનો ભૂલી જઇએ તો

પતિદેવ તરફથી આપણી ફરિયાદ મળે. હવે એવી ફરિયાદો સામે ફરિયાદ તો કરાય નહિં. એમાંય વડીલો તરફથી સાબિતી મળે ને સ્વીકારી લેવાનું કે આપણે જ ‘આળસુ અને આપણી જ

અણઆવડત’. એમને નવરા બેઠા લોકોનાં ઘર ભાંગવા છે એવું તો કેમ કે’વાય?

 

 

આવી બધી વાતો ઘુંટતી ઘુંટતી હું પોતાને શાંત કરવા મથું. પણ જ્યાં ચિત્તને જ પ્રસન્નતા નંઇ? કશી વાતની સ્વીકૃતિ ક્યાંથી સંભવ બને?

અને એક માતા ખુશ નથી તો એનું આખું ઘર વેરવિખેર. માતા ખુશ કેમ નથી અથવા કેમ આટલી બધી દુઃખી છે ? એમ વિચારીને માતાને સહાયરુપ થતાં આપણાં

સમાજને આવડતું હોત તો બિલાડીનાં ટોપની જેમ ‘પારણાંઘર’ ફૂટી નીકળત? એ બધાં મારી જેવી આળસુ માતાઓને કારણે જ બિઝનેસ જમાવે છે.

કારણકે એ રુઢિઓ કે જેમાં એક માતાને આરામ હતો એને પોતાને જ બેડીઓ લાગતી ને એણે જાતે જ તોડી નાંખી.

તમેય વાંચતા હશો તો એ જ વિચારશો કે હા, અમારા વખતમાં તો આમ ને તેમ…

પણ અત્યારની પરિસ્થિતિમાં કઇ રીતે સાચું ઘડતર પુરુષોને આ સમયે પુરું પાડવું એ તમને પણ નહિં સૂઝે તો

પતિદેવોની નજીકના લોકોને તો મોહના પાટા હોય જ એ સ્વીકારીને માફી આપવાની.

આવી પરિસ્થિતિમાં ‘પત્નીને ખાલી શાંતિથી સાંભળી લેવી’ બસ આટલું જ એને જોઇતું હોય છે.

પણ જે પુરુષને ‘ફરિયાદ કરતાં જ નથી આવડતું એને સ્ત્રીની ધડમાથા વગરની એમની દ્રષ્ટિએ’ ફરિયાદ બહુ આક્રોશ ઉત્ત્પન્ન કરનારી બને.

 

 

ખેર જાતને શિક્ષિત કરી. પતિદેવ એટલે કે ‘મોટું થયેલું બાળક’ એક માતાને નહિં સમજી શકે એવા કરુણાભાવ સાથે એ્મનાં આક્રોશને

‘સિંહની દહાડ નહિં ને બાળકનું રડવું સમજીને માફ કરવાની’

હિંમત એક્ઠી કરી એટલે મોટું બાળક પણ કુણું પડ્યું. પોતાની મર્યાદાઓ અને એક માતાની તકલીફો જરાક સમજાઇ.

જો કે પતિદેવને પણ કામનું અતિશય ભારણ રહે એ સમજી શકાય એવી વાત છે એટલે એ કરુણાભાવે ઘણી ગુંચ ઉકેલી શકી.

મનને મનાવીને ‘આળસુ માતાનું’ લેબલ સ્વીકારીને બહાર જમવા ગઇ. ને બટુકે ખુરશીમાંથી અચાનક ઊભા થઇને કૂદકો મારીને આંગળીઓ દઝાડી.

ખાધું-ના ખાધું ને બટુકને શાંત રાખવામાં, એને રમાડવામાં બધો સમય આપ્યો ને તરત ટબૂકને લેવા શાળાએ.

 

ઘેર આવીને અકળાયેલો બટુક અહિં તહિં દોડે. એને નીચા નમી નમીને ઉંચકવામાં કમર તૂટે એમ તો કેમ કે’વાય? પગ દુઃખે એમ તો કેમ કે’વાય?

હજુ તાજું તાજું જ ‘આળસુ માતા’ તરીકેનું બિરુદ સ્વીકાર્યું છે એ ભૂલીને બીજી ભૂલો કરવાનો હક એક માતાને નથી એ વાત સમયસર યાદ આવી તે સારું થયું.

ટબૂકની પાછળ ઘેલો થઇને ઉંઘ ભરેલી આંખોએ પણ બ્ટૂક દોડે. પડી જાય, રડે પણ થાકે નંઇ. આપણને થકવી નાંખે એમ તો કેમ કે’વાય?

એ તો ફરિયાદ થઇ કે’વાય. હજુ તો શરુઆત છે. પાછો સ્ત્રી તરીકેનો અભિષામ તરાપ મારે. ભુતકાળના અનુભવો નજર સામે.

ટબૂક વખતે પડેલી મુશ્કેલીઓ , એ વખતની તુ-તુ-મેં-મેં, રિસામણા, મનામણાં અને બધું યાદ કરીને સ્વીકારી લીધું.

આ જગતમાં એક માતાની મમતાનાં, એની કાળજીનાં, એની બાળઉછેરની રીતભાતનાં એની અણઆવડતનાં નિર્ણાયકો બધે જ મળી રહેશે.

 

આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિએ ફરીથી આંતરજગત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની કોશિશ શરુ કરી. આ માટે પણ નેટમિત્રોનો સહકાર મળ્યો. એમનો ખુબ ખુબ આભાર. અને ટેકનોલોજીનો સદઉપયોગ કે બાબા રામદેવ અમારે ઘેર પધાર્યા ઇન્ટરનેટના માધ્યમથી. પતિદેવે જે એમનાંથી શક્ય સાથ આપે જ છે. મારાં પ્રાણાયામનાં સમય માટે મને સહકાર આપવાની

તૈયારી બતાવી. એટલે અડધી દુનિયા જીતી લીધી.

જગતને તો નથી બદલી શકવાનાં પણ એમનાં નિર્ણયોને હસતા મોંઢે સ્વીકારવાની તાકાત તો મળી જ જાય. અને એ મળી.

પરમ સખીઓ પાસેથી આપણાં દાદી મા વગેરે ઘંટીએ અનાજ દળવાથી લઇને, કૂવેથી પાણી ભરવું અને છાણાં લીપવાં ને નદીએ કપડાં ધોવા. બધાં કામો ફરજ સમજીને કરતાં જ હતાં.

એટલે એ બધી વાતોની સાપેક્ષે પણ નિર્ણાયકોનો નિર્ણય મારા માટે સ્વીકારવો સહજ બન્યો. ‘હા, હું આળસુ માતા છું, અણઆવડતથી ભરેલી છું’.

અત્યારે પણ જાતને ખુશ કરવા રસોડામાં વાસણો સાફ કરવાનું મૂકીને આ લખી રહી છું. કારણકે મારા બાળકોને માટે હું એમને રમાડતી, હસાવતી એમની કાળજી કરતી એક ખુશ માતા છું.

અને મને જાતને ખુશ કરવાનો પૂરો હક છે ભલે એનાં માટે હું અમુક તમુક કામમાં સંજોગોવસાત આળસ કરું.

ટબૂકની શાળામાં દિવાળી વિશેનું પ્રેઝન્ટેશન બનાવવાનું કામ પતિદેવને ડેલીગેટ કરી દીધું. સારા મેનેજર કામને ડેલીગેટ કરવામાં કુશળ હોવા જોઇએ.

આ વાત એક માતા માટે નિર્ણાયકોની દ્રષ્ટિએ ‘આળસુ માતા’ કહેવાય એ સ્વીકાર્ય કરું છું.

 

 

પણ પતિદેવને ડેલીગેટ કરેલું કામ એટલે કે ટબૂક માટેનો પહેલવહેલો નિબંધ ટબૂકના પપ્પા તૈયાર કરી શકશે કે કેમ?

કરશે તો ક્યારે કરશે? નિબંધ બોલવાના આગલા દિવસે? કેવો હશે એ નિબંધ? બાળમાનસની દ્રષ્ટિએ કસાયેલો કે પ્રેઝન્ટેશન બનાવવામાં વરસોથી જેમને અનુભવ છે એવો ધમાકેદાર?

એ તો સમય જ બતાવશે. હાલ પૂરતી મારી અણઆવડત અને આળસુના લેબલને સ્વીકારીને હું સુખી છું એ ઓછી સફળતા છે?

December 12, 2016

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

દડબડ દડબડ ભાખોળિયા ભરે,

તું ઊભો થવા જાય,

ધડામ દઇને પડી જાય ને

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

દડબડ દડબડ ભાખોળિયા ભરે,

તને દાંતમાં ખણ થાય,

પીડા એવી કે જે મલે તે મોંમા

પછી મમ્મીને ચિંતા થાય.

 

દડબડ દડબડ ભાખોળિયા ભરે,

તને કૂદવાનું મન થાય,

કૂદતા હજુ ફાવે નંઇ ને,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

દડબડ દડબડ ભાખોળિયા ભરે,

તને રમવાનું મન થાય,

એકલા રમવું ગમે નહિં ને,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

દડબડ દડબડ ભાખોળિયા ભરે,

તને ભૂખ લાગી જાય.

બોલતાં હજુ આવડે નહિં ને,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

હાલરડાં સાંભળી સૂતો કેવો સોહાય,

ઉંઘમાં સૂ સૂ ્છી છી,

તારી ઉંઘ ઉડી જાય ને,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

જરાક મમ્મી આઘી થાય ને

તને માની ગેરહાજરી વર્તાય,

બોલાવતાં હજુ આવડે નહિં ને

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

બહાર ફરવું ગમે તને ને

ઝટપટ તૈયાર થાય,

જેકેટની ગરમી ગમે નહિં ને

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

રસોઇ કરીએ જ્યારે,

તારો વાસણપ્રેમ ઉભરાય,

કુકરની સીટી વાગે જ્યાં,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

માલીશ બહુ ગમે તને,

તું ખિલખિલ ખિલખિલ થાય,

બાથસીટનું બંધન ગમે નહિં ને,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

દીદી દીદી જોઇને એને,

તું ઘેલો ઘેલો થાય,

દીદી જો એની મસ્તીમાં રમે તો

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

ઓફિસેથી આવે પપ્પા

તું ફેરફુદડી ખાય,

ચક્કર જેવું લાગે ને,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

ઓફિસેથી આવે પપ્પા

તું ઘોડો ઘોડો થાય.

હાલક ડોલક તું નાનું બાળ,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

ફોન આવે મમ્મીનો જો

એ વાત કરવા જાય.

તને પણ વાત કરવી હોય ને

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

સંતાકુકડીની ગમે બહુ

મમ્મીને ગોતવા જાય,

જો તરત તને દેખાઉં નહિં ને,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

સૌની સાથે ભળે ખરો

તું ખિલખિલ ખિલખિલ થાય

મમ્મી જેવું વ્હાલ જડે નંઇ ને,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

કમ્પ્યુટર પર કામ કરું

તું ટેબલ નીચે ભરાઇ જાય,

પગ પકડે મારા,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

ચોપડી લઇને બેસું વાંચવા

તને ચિત્રો ગમતાં જાય ને

શું લખ્યું છે એ સમજવા,

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

 

કપડાં સૂકવે પપ્પા તારા

તને કેડમાં લઇ ગાય,

તને સૂકવવા આપે નહિં ને

તને મમ્મી મમ્મી થાય.

December 9, 2016

મમ્મી સાથિયો ‘કેમ’ કરવાનો?

આ વખતે દિવાળી અમે ખૂબ હર્ષોલ્લાસ સાથે ઉજવેલી.

અને આપણી સંસ્કુતિ, રીતભાત અને સંસ્કારની દ્રષ્ટિએ ઘણું હોમવર્ક કરવું પડે છે  એ ધીમે ધીમે સમજાય છે.

ત્યારે બાળકને સમજાય તેમ ટબૂકને સમજાવેલું.

સ્વસ્તિક એ શુભ અને લાભનું પ્રતિક છે. દરેક સારા કામની શરુઆતમાં આપણે સ્વસ્તિકને દોરીને ઘરના આંગણાંમાં શુભ અને લાભને આવકારીએ છીએ.

ત્યારે સવાલોતો અગણિત હતાં જ.

જેમ કે શુભ, લાભ એટલે શું? કોને આવકારવા?

મારું હોમવર્ક ત્યારે અધૂરું રહી ગયેલું. તે આજે અનાયાસે જ પૂરું થયું.

“સ્વસ્તિ ન: ઇન્દ્ર વ્રુધ્ધ્શ્ર્વા: ન: પૂષા: વિશ્વવેદા:!
સ્વસ્તિ નસ્તાક્ષ્ર્ય્રો અરિષ્ટ્નેમિ: સ્વસ્તિ નો બ્રુહસ્પતિર્દધાતુ !!”
અર્થાત્.. …“હે મહાન કીર્તિવાળા ઇન્દ્ર, અમારું કલ્યાણ કરો. વિશ્વના જ્ઞાનસ્વરૂપ દેવ, અમારું કલ્યાણ સાધો. જેમનું હથિયાર અમોઘ છે એવા ગરૂડ ભગવાન અમારું મંગલ કરો.”
સારા અવસરે ઘણી વાર અનેક વિઘ્નો નડતા હોય છે. એવી આપણી માન્યતા હોય છે. તેથી એને નિવારવા માટે.. કોઇ પણ કાર્ય નિર્વિઘ્ને પૂરૂ કરવાની મંગલ ભાવના સાથે સ્વસ્તિકનું પ્રતીક સંકળાયેલું છે. સ્વસ્તિક શબ્દ સુ+અસ્- ધાતુમાંથી બનેલો છે. સુ એટલે સારું, કલ્યાણમય, મંગલ અને અસ-એટ્લે સત્તા, અસ્તિત્વ. આમ સ્વસ્તિ એટલે કલ્યાણની સત્તા, માંગલ્યનું અસ્તિત્વ અને તેનું પ્રતીક એટલે આપણો સાથિયો કે સ્વસ્તિક.

–નીલમ દોશી

September 29, 2016

વિરાજ

બીજા માસથી સતત પગની કીક ચાલુ જ હોય. તરત હસે. આંગળા મોંમા નાંખે. પણ મેં અંગૂઠાની ટેવ પડવા ના દીધી.

ટીથર વગેરેથી, ક્યારેક ગાજર વગેરે પકડાવીને એની દાંતની ખૂજલી માટે શક્ય પ્રયત્ન ચાલુ.

૨૦-૦૫-૨૦૧૬ બહુ જ અળાઇઓ થયેલી. પણ ઓટ ક્રીમ તરત સદી ગયું.

ત્રીજા માસથી સતત હાથ અને પગની કીક ચાલુ જ હોય. ભાગ્યે જ કોઇ સ્થિર ફોટો શક્ય બને.

આથી ટબમાં અઠવાડિયે એક-બે વખત સ્વીમીંગ ચાલુ કર્યું. બહુ જ બહુ જ મજા પડે. તરત જાણે તરવા માંડે.

ચોથા મહિનાથી આંગળીઓ હલાવે અને ધ્યાનથી જોવે. વ્યવસ્થિત પકડે.

પાંચમાં મહિનાથી ઘૂંટણિયે થવાનો પ્રયત્ન, ખસવાનો પ્રયત્ન. અત્યાર સુધીમાં ૩ વખત પડી ગયો.

ભારતભ્રમણ કર્યું. ખાસ કશી તકલીફ થઇ નથી. હસમુખો છે. ખડખડાટ હસે છે.

૨૧-૦૮-૨૦૧૬, દાળના પાણીથી ઉપરના ખાવાની શરુઆત.

૨૫-૦૮-૨૦૬ઃ ઘૂંટણિયે અને પેટે ઘસાઇને ખસીને નજીકની વસ્તુ પકડવામાં ઘણી સફળતા.

૧૨-૦૯-૨૦૧૬  કુશન, બેસવાની ગાદી ઘણું ઓળંગીને જે તે ધારેલી વસ્તુ પકડી લે. (જિનાની શાળાનો પ્રથમ દિવસ)

૧૮-૦૯-૨૦૧૬, નીચેના બે દાંત.

જિનાની શાળાના સમયે બરાબર ખીલે. કપડાં બદલાવીએ એટલે જાણે સમજી જાય કે ખુલ્લી હવામાં આંટો મારવા મળશે.

૨૫-૦૯-૨૦૧૬, સાતમા મહિનાથી ઘૂંટણ પર ઉભા થવાનો સતત પ્રયત્ન. (ત્રણ વખત આમ કરવા જતાં પડી ગયો)

જરાક હાથ પકડીએ તો જાતે ઉભો થઇ જાય. ઉપરના બે દાંત જરાક દેખાય છે.

વોકર, બાઉન્સર કશું ગમતું નથી. સતત અહિં – તહિં ફરવું છે ને ઉભા થવાની ઉતાવળ છે.

બોલવાનો સતત પ્રયત્ન. ‘દા દા, દા દા, આ, પા, દા,બા’ બોલે છે. જોરથી ચીસ પાડે છે.

૨૯-૯-૨૦૧૬. પ્રથમ વાર ઉભા થઇને (મારા હાથના ટેકે), સતત તાળીઓની ગૂંજ પાડતા શીખી ગયો.

છઠ્ઠા મહિના સુધી બરાબર સૂતો. હવે માંડ અડધો-પોણો કલાક ઉંઘ લે અને પાછો ત્રણ-ચર કલાક રમે.

રાતે પણ બે વાર રમે. લગભગ બધો સ્વાદ ગમે છે પણ જરાક અધીરીઓ જણાય છે.

ઉંઘમાં જરાક પણ અવાજથી સંવેદનશીલ. મારાથી કમ્પ્યુટર પર કામ થઇ શકતું નથી પણ મજા છે.

હજુ જાતે બેસતા આવડતું નથી.

July 10, 2016

શિશુ-ચાર માસ

શારિરીક વિકાસ.

હવે ઘણું ખરું શિશુનું માથું ટટ્ટાર રહેવાની પકડ જમાવતું જાય છે. તેમ છતાંય શિશુના માથે પાછળથી હાથ ટેકવીને જ ઉંચકવું.

જો બાળક બહુ જ ઓકતું હોય તો એ ઘણુંખરું ઓછું થાય છે.

બાળકનો સંધ્યાકાળે રડવાનો ક્રમ પણ ધીમેધીમે નહિવત થતો જણાય છે.

અત્યાર સુધીમાં શિશુનું માલિશનું તેલ, નહાવાનો સાબુ, ક્રીમ વગેરે કયા માફક આવે છે તેની ચોક્કસ તારવણી મળી ચૂકી હોય છે.

ઘણુંખરું બાળકને સપાટ જગ્યાએ ગાદી જેવું રાખીને સૂવડાવવું. જેથી તે સરળતાથી

ક્યારેક એ ઉંધુ પડશે,

ક્યારેક માત્ર પડખે પડીને રમશે.

ક્યારેક તમને અચાનકથી ઉંધુ અને ચત્તુ થઇને આનંદિત કરી દેશે.

ક્યારેક ઘણુંબધું સરકશે.

ક્યારેક એને સૂવા જેવો અડધો-પડધો મજાનો ટેકો મળી રહે એ રીતની સીટ પર થોડીવાર માટે બેસાડી શકાય છે.

 

આપણી પ્રતિક્રિયા

શિશુને એની દરેક વખતની નવી હરકત માટે પ્રત્સાહન આપવું.

એની સામે હસીને તાળી પાડીને એને બતાવવું કે એ બહુ ઝડપથી બધું શીખે છે.

આમ કરવાથી એ ખુબ ખૂશ થશે.

શિશુ જ્યારે પણ કંઇ મથામણ કરે એને એની રીતે કરવા દેવું. જ્યાં સુધી બહુ જ જરુરી ના બની જાય અથવા એ રડે નહિં ત્યાં સુધી એને પૂરતી મોકળાશ આપવી.

પેટે ઉંધા પડીને ખસવાના કે સીધા થવાના પ્રયત્નમાં મોંઢામાંથી લાળ પડવી કે ઉં..ઉં…થવું સ્વાભાવિક છે.

બહુ સંવેદનશીલ નહિં થતા શિશુની વિકાસની પ્રક્રિયા માણવી અને એને બિરદાવવી.

 

ખોરાક

છ માસ સુધી શિશુ મુખ્યત્વે સ્તનપાન કરે તે જ લાભદાયક છે.

જો તેઓ વધુ ચંચળ કે રમતિયાળ હોય તો માતાનું ધાવણ બોટલમાં કાઢીને આપી શકાય છે.

બહાર જતી વખતે પણ આ રીતે માતાનું દૂધ બોટલમાં સાથે રાખવાથી બાળકને ધવરાવવાની યોગ્ય જગ્યાની શોધની રઝળપાટથી મુક્તિ મળી શકે છે.

વાતાવરણ અને તાપમાન અનુસાર ૨ થી ૩ કલાક સુધીમાં આ દૂધ વાપરી લેવું.

જો બહારનો ખોરાક જરુરી હોય તો તે ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ જ શરુ કરવો.

 

ઝાડો-પેશાબ.

છ માસ સુધી અથવા તો જ્યાં સુધી બાળક ભાખોળિયા નથી ભરતું, બને ત્યાં સુધી સુતરાઉ કપડાં કે બાળોતિયાનો ઉપયોગ કરવો.

રાત્રે સૂતી વખતે ડાયપર યોગ્ય વિકલ્પ છે. પણ બને ત્યાં સુધી ડાઇપર નહિં વાપરવાથી શિશુ ઝડપથી ઝાડા-પેશાબની સંવેદના સમજી શકશે.

ઘણુંખરું પેશાબ ૧થી દોઢ કલાકનાં સમયાંતરે થતું હોય છે.

ધાવણ પછી ક્યારેક ૧ કલાકમાં જ બે-ત્રણ વાર પણ પેશાબ થવાની શક્યતા વધે છે તો એ મુજબ સાવધાની રાખી શકાય છે.

ઘણુંખરું બાળકને ડ્રાયમેટ પર સૂવડાવવાથી ગાદલું કે જમીન બગડવાની શક્યતા નહિવત થઇ જાય છે.

માતાનાં ખોરાકમાં નિયમિત રુપે દાળ-શાક યોગ્ય માત્રામાં હોવા જરુરી છે જેથી શિશુના હાજતનો સમય વહેલી સવારનો નિશ્ચિત થઇ જતો હોય છે.

ક્યારેક વાતાવરણ કે શિશુના શારિરીક વિકાસ અથવા તો રસી વગેરે સમયે હાજતના સમયમાં ફેરફાર થાય.

 

માનસિક વિકાસ

અત્યારે બાળકના ચેતાતંતુઓ અને ચેતાકોષોનો વિકાસ પૂરઝડપે છે.

બધી જ સંવેદનાઓ તેઓ અત્યંત ઝડપથી અનુભવે છે અને ગ્રહણ કરે છે.

 

ચાર માસના શિશુ સાથેની અને રમતો.

ઘણીવાર એમ થાય કે આટલા નાના શિશુ સાથે શું રમી શકાય? અથવા શું એ રમે?

તો નીચેની કેટલીક રમતો તમને ઉપયોગી સાબિત થશે.

ઘરની રમતો.

હાથમાં વસ્તુની પકડ ક્રમશઃ મજબૂત બનતી જશે.

અવનવા રંગીન ઘૂઘરા, ઘણું ખરું બાળક ઘૂઘરા પકડીને મોંમા જ નાંખશે.

નાના રંગીન બૉલ (બહુ નાના પણ નહિં) .

જ્યારે બાળક પડખે સૂતું હોય ત્યારે નાનકડી દડી કે રંગબેરંગી રમકડાંનાં વાહનો વગેરે એની પાસે સરકાવવાની રમત બાળકને આનંદ આપશે.

એનો હાથ અડકશે અને વસ્તુ સરકશે એ જોઇને બાળક અને તમને બંનેને આનંદ આવશે.

સંવાદ કેળવાશે.

બાળક જ્યાં સૂતું હોય તે ઘોડિયા કે પલંગ પર ઝુમ્મર બંધવું.

જેને હાથ ઉંચા કરીને પકડવાની કોશિશ અથવા એને ફરતું જોવા માટે થતી આંખની હલનચલન બાળકનાં હાથ અને આંખની એક જાતની કસરત છે.

બહારની રમતો.

બાળકને થોડા સમય માટે રોજ અથવા આંતરે દિવસે થોડો સમય તાજી ખુલ્લી હવામાં અવશ્ય લઇ જવું.

મંદિર, બાગ-બગીચો, મ્યુઝિયમ, ખરીદી, મેળો વગેરે શિશુને આનંદ આપે અને નવું નિહાળી શકે તેવા કોઇ પણ સ્થળે.

સવારનો કૂણો તડકો શિશુ માટે ખૂબ લાભદાઇ છે.

 

સંવાદ અથવા વાતો.

ઘણીવાર એમ થાય કે આટલાં નાના શિશુ સાથે શું વાતો કરવી?

તો ધ્યાનથી શિશુનાં હાવભાવ નિહાળવા. એને ઘણું કહેવું હોય છે.

જ્યારે તમે એને બહાર લઇ જશો અને રોજિંદી ઘટમાળથી અલગ વસ્તુઓ નિહાળી હશે તો એ બધી વાતો કરવા એ ખૂબ પ્રયત્ન કરશે.

તમે એને તે વખતે હરખથી પ્રતિસાદ આપશો તો જાણે એ તમને ઘણું કહેશે અને ખૂબ આનંદ પામશે.

અત્યારે તમે જે પણ કહેશો એ બધું એ બધા શબ્દો એ ખૂબ તીવ્રતાથી યાદ રાખે છે.

એકનાં એક શબ્દો બીજી-ત્રીજી વાર બોલતી વખતે તમે ક્યારેક શિશુને અનુકરણ કરતાં પણ જોઇ શકશો.

મુખ્યત્વે લયબધ્ધ હાલરડાં, જોડકણાં, સ્તુતિ-સ્તવન વગેરે આ સમય દરમ્યાન શિશુને સંભળાવવામાં આવે છે.

જેમાં ઘરનાં સર્વેનો સંબંધ, એમનાં નામ, બાળકની વિશેષતાઓ, એનાં પ્રત્યેનો સ્નેહ, પ્રેમ વગેરે લાગણીથી જોડવામાં આવે છે.

ક્યારેક આસપાસનું વાતાવરણ, બાળકની રોજિંદી વસ્તુઓનાં નામ વગેરે પણ જોડવામાં આવે છે.

જેમ કે, પાટલો ગયો ખસી ને ભઇલો પડ્યો હસી. ઃ)

 

મુખ્યત્વે શિશુ ખુશખુશાલ અને નિરોગી રહે તે માટે આવશ્યક રોજનિશી ગોઠવવી.

July 3, 2016

દીકરી અને દીકરો:નવજાત શિશુઃ ૦-૪ માસ

ઘર અને બહાર લગભગ બધા જ ક્ષેત્રમાં નારીએ પોતાની જાતને માનભેર પ્રસ્થાપિત કરી છે. (પુરુષો હજુ ઘરની બાબતે બહુ નબળા છે ઃ(()
અને ઘણાં ક્ષેત્રો જ્યાં બળની ખાસ આવશ્યકતા નથી ત્યાં નારી માટે બહુ સ્વાભાવિક રીતે અર્થઉપાર્જન સરળ પણ છે.
છતાં દીકરી અને દીકરાની પ્રકૃતિગત કેટલીક ખાસિયતો શિશુજગતથી નોંધવાનો હું પ્રયત્ન કરીશ.
ક્યાંક તેમનું સ્વભાવગત કે સંતાનોમાં નાનાં-મોટાં ને કારણે જુદાપણું હોઇ શકે છે, ક્યાંક મારી ગેરસમજ પણ હોઇ શકે છે,
પરંતુ ઘણુંખરું હું દીકરી અને દીકરાની મૂળ કુદરતી પ્રકૃત્તિ પર ધ્યાન આપીશ.

આ માત્ર મારા અવલોકનો છે.

 


 


દીકરી


દીકરો


૧ માસનું શિશુ ભૂખ લાગે ૧૦ માંથી ૮ વખત રડે ૧૦માંથી ૬ વખત રડે
ઝાડો-પેશાબ કર્યા પછી(ડાયપર વગર) ૧૧ માંથી ૮ વખત રડે (ભીનાશ અને ગંદુ ફીલ થાય એ નથી ગમતું) ૧૦માંથી ૨-૩ વખત રડે
ઉંઘ ૧૬ થી ૧૭ કલાક ૧૬ થી ૧૭ કલાક
માલિશ ગમે (આળપંપાળ વધુ વ્હાલી) ક્યારેક નથી ગમી
ન્હાવુ ક્યારેક રડે (પાણીની ધાર વગેરેથી વધુ સંવેદનશીલ) ભૂલથી આંખ વગેરેમાં પાણી જાય તો પણ ચાલે
કૂકરની સીટીનો અવાજ ડરી જાય અને ભેંકડો તાણીને રડે ક્યારેક જરા અમથું રડે
કોઇની આવન-જાવન કે અવાજ નજીક આવીને રમાડે ત્યારે પ્રતિક્રિયા આપે નજીક આવીને રમાડે ત્યારે પ્રતિક્રિયા આપે
પગ થોડીક વાર કીક મારે બહુ જ કીક મારે. અતિશય અંગડાઇઓ લે.
પરસેવો થોડોક વધારે




૨ માસનું શિશુ ભૂખ લાગે ૧૦ માંથી ૮ વખત રડે ૧૦ માંથી ૪ વખત રડે (મોંમા આંગળા નાખી લે છે અથવા અંગૂઠો લઇ લે)
ઝાડો-પેશાબ કર્યા પછી(ડાયપર વગર) લગભગ દરેક વખતે રડે. સાફ કર્યા પછી બહુ ખુશ થાય કોઇ ફરક નથી પડતો (મમ્મી આવશે ને કરશે એવી ધરપત), સાફ કરીએ ત્યારે ખુશ થાય
ઉંઘ ૧૬ થી ૧૭ કલાક ૧૬ થી ૧૭ કલાક
માલિશ ગમે (આળપંપાળ વધુ વ્હાલી) ક્યારેક નથી ગમી
ન્હાવુ ક્યારેક રડે (પાણીની ધાર વગેરેથી વધુ સંવેદનશીલ) ભૂલથી આંખ વગેરેમાં પાણી જાય તો પણ ચાલે
કૂકરની સીટીનો અવાજ ડરી જાય અને ભેંકડો તાણીને રડે અવાજની દિશામાં નજર કરી લે ને પાછો પોતાની દુનિયામાં મસ્ત
કોઇની આવન-જાવન કે અવાજ અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને નજર માંડવાની કોશિશ કરે અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને નજર માંડવાની કોશિશ કરે
પુસ્તક ટગર ટગર જુએ અને ખુશ થાય ટગર ટગર જુએ અને ખુશ થાય
પગ થોડીક વાર કીક મારે બહુ જ કીક મારે.
હાથ ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડવા પ્રયત્ન કરે ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડવા પ્રયત્ન કરે
પરસેવો થોડોક વધારે




૩ માસનું શિશુ ભૂખ લાગે ૧૦ માંથી ૬-૭ વખત રડે ૧૦ માંથી ૩ વખત રડે (મોંમા આંગળા નાખી લે છે અથવા અંગૂઠો લઇ લે)
ઝાડો-પેશાબ કર્યા પછી(ડાયપર વગર) લગભગ દરેક વખતે રડે. સાફ કર્યા પછી બહુ ખુશ થાય કોઇ ફરક નથી પડતો (મમ્મી આવશે ને કરશે એવી ધરપત),સાફ કરીએ ત્યારે ખુશ થાય
ઉંઘ ૧૬ થી ૧૭ કલાક ૧૬ થી ૧૭ કલાક
માલિશ ગમે (આળપંપાળ વધુ વ્હાલી) કસરત બહુ જ ગમે
ન્હાવુ ક્યારેક રડે (પાણીની ધાર વગેરેથી વધુ સંવેદનશીલ) ભૂલથી આંખ વગેરેમાં પાણી જાય તો પણ ચાલે
કૂકરની સીટીનો અવાજ ડરી જાય અને ભેંકડો તાણીને રડે અવાજ થયો એવી ખબર પડે પણ પોતાની દુનિયામાં મસ્ત.
કોઇની આવન-જાવન કે અવાજ અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને માથું ઉંચકવા પ્રયત્ન કરે અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને માથું ઉંચકવા પ્રયત્ન કરે
પુસ્તક ટગર ટગર જુએ અને ખુશ થાય ટગર ટગર જુએ અને ખુશ થાય
પગ થોડીક વાર કીક મારે બહુ જ કીક મારે.
હાથ ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડે ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડે ને સીધી મોંમા
પરસેવો થોડોક વધારે
ઊંધા પડવું ૩ માસ ને પહેલો દિવસ ૩ માસ ને પહેલો દિવસ




૪ માસનું શિશુ ભૂખ લાગે ૧૦ માંથી ૫-૬ વખત રડે ૧૦ માંથી ૨ વખત રડે (મોંમા આંગળા નાખી લે છે અથવા અંગૂઠો લઇ લે)
ઝાડો-પેશાબ કર્યા પછી(ડાયપર વગર) લગભગ દરેક વખતે રડે. સાફ કર્યા પછી બહુ ખુશ થાય પેટ સાફ થાય એટલે હસતો હોય. (મમ્મી આવશે ને કરશે એવી ધરપત),સાફ કરીએ ત્યારે ખુશ થાય
ઉંઘ ૧૫ થી ૧૬ કલાક ૧૫ થી ૧૬ કલાક
માલિશ ગમે (આળપંપાળ વધુ વ્હાલી) કસરત બહુ જ ગમે
ન્હાવુ ક્યારેક રડે (પાણીની ધાર વગેરેથી વધુ સંવેદનશીલ) બહુ જ ગમે
કૂકરની સીટીનો અવાજ ડરી જાય અને ભેંકડો તાણીને રડે અવાજ થયો એવી ખબર પડે પણ પોતાની દુનિયામાં મસ્ત.
કોઇની આવન-જાવન કે અવાજ અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને માથું ઉંચકવા પ્રયત્ન કરે અવાજની દિશામાં માથું ફેરવીને માથું ઉંચકવા પ્રયત્ન કરે
પુસ્તક હાથમાં લેવા ને મોંમા મૂકવા પ્રયત્ન કરે હાથમાં લેવા ને મોંમા મૂકવા પ્રયત્ન કરે
પગ થોડીક વાર કીક મારે બહુ જ કીક મારે.
હાથ ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડે ઉંચકવા હાથ ઉંચા કરવા પ્રયત્ન કરે, વસ્તુ પકડે ને સીધી મોંમા
નવી શારિરીક એક્ટિવીટી પથારીમાં ફરે, ખસે. વધુ પ્રયત્નો ચાલુ છે. પ્રામનું પગ પાસેનું કવર કીક મારીને પાડી દે, માથું ઉંચકીને જોર કરીને ઘણું ખસી જાય. પ્રયત્નો ચાલુ છે.

(more…)

Next Page »

Create a free website or blog at WordPress.com.